Przestrzeń Demokracji

Plac budowy "centrum"

2011-07-04T02:44:00.000-07:00

Szanowni Mieszkańcy,

Akcja "TAK na Deptak", którą Stowarzyszenie Upiększania Miasta Warsztat Koszalin zaproponowało władzom miasta na początku bieżącego roku, jest już z jednej strony historią Koszalina, a z drugiej, decyzją prezydenta Piotra Jedlińskiego z dnia 10 czerwca, początkiem nowego myślenia o centrum naszego miasta. Ma się ono stać przyjazne po równi: pieszym, rowerzystom i kierowcom.

Przez dziewięć dni maja pierwszy w Polsce eksperyment komunikacyjny dowiódł, że główna arteria komunikacyjna Koszalina nie zakorkuje się po zwężeniu jej do dwóch pasów, a kierowcy doskonale poradzą sobie z nową sytuacją. Dzięki zaplanowaniu podróży przez część kierowców, wykorzystane zostały alternatywne ulice, ruch rozłożył się równomiernie po całym śródmieściu. Centrum, w którym tranzyt spadł o około 20%, zatętniło miejskim życiem.

Dzięki znaczącej przewadze pozytywnych opinii mieszkańców, w które jako warsztatowicze od początku wierzymy, 1 lipca ruszył kolejny etap działań mający na celu przymierzanie dalszych zmian w centrum. Centrum, które od kilkunastu lat traci swoją miastotwórczą rolę. Centrum, z którym utożsamia się znikoma część mieszkańców. Centrum, które przestało przyciągać. Od 10 lat mówiono o tym w miejskich dokumentach. W roku 2011 zaczynamy działać.

Dlaczego eksperyment?

Zamiast planować wielomilionowe inwestycje o niewiadomym skutku dla miasta, sprawdzamy zero-budżetowo jakie rozwiązania przyniosą pożądany efekt. Kwestia parkowania i poruszania się samochodem po mieście jest jednym z priorytetów rewitalizacji śródmieścia. Tam gdzie wygodnie dotrzemy, tam chętnie skorzystamy z usług, zostaniemy na dłużej.

Tymczasem, PRZYZWYCZAILIŚMY SIĘ do tego, że ulica Zwycięstwa jest kanałem przelotowym przez miasto – zachęca do wyjechania, nie do pozostania. Wstępne wytyczne do przekształcenia tej ulicy w bardziej przyjazną zostały już zawarte w dokumentach planistycznych zleconych przez UM. Chodzi tu przede wszystkim o Studium rozwoju ruchu rowerowego Marcina Hyły z 2009 roku.

W opracowaniu obok analizy całej ul. Zwycięstwa zawarte są wariantowe propozycje jej przekształceń. Na odcinku centralnym żadnego uzasadnienia nie znajduje utrzymanie czterech pasów jezdnych. Inne opracowania postulują też otwarcie ulic prostopadłych (Słowackiego, Chrobrego) dla równomiernego rozprowadzenia ruchu samochodowego po centrum. To z kolei ożywi lokale usługowe w kolejnych ulicach (dobrym przykładem ożywionej bocznej ulicy jest ul. Asnyka). Skoro potrzeba zwężenia znalazła uzasadnienie, bezkosztowa metoda eksperymentu zaimportowana do nas przez Sorena Jyllinga znalazła uznanie władz.

Kierunek działań

To, co widzimy dzisiaj – ogródki lokali gastronomicznych oraz plac zabaw - jest tym co Koszalin ma do zaoferowania mieszkańcom obecnie. W tak krótkim czasie przygotowań nie ma możliwości wprowadzenia estetycznej aranżacji deptaka: m.in. wybudowania nowej jego nawierzchni, zapewnienia dostatecznej liczby ławek, wprowadzenie w otoczenie pięknej zieleni czy atrakcji takich jak fontanna, rzeźby – elementy przemyślane i solidnie zaprojektowane.

Naszą misją jest stały rozwój projektu ‘Tak na Deptak’ i stopniowa poprawa obecnej sytuacji – wprowadzanie stałych, wysokiej jakości rozwiązań. Zarówno władze miasta, przedsiębiorcy jak i sami mieszkańcy potrzebują czasu by odpowiednio przygotować ofertę. Pamiętajmy, że każdy mieszkaniec Koszalina ma możliwość kreowania przestrzeni w mieście, zgłaszania swoich pomysłów, rozwiązań.

Robiąc, możemy się uczyć. Robiąc, możemy otwierać się na wiedzę przekazywaną nam przez użytkowników miasta. Robiąc, możemy wypracowywać rozwiązania "szyte na miarę". Wierzymy, że czas poza deptakowaniem, zgodnie ze słowami jednego z radnych (konstruktywny sceptyk) zostanie poświęcony na rzetelne projektowanie przyszłego deptaka oraz działań, które integrują centrum miasta. Ważne są: polityka transportowa (zgodna z europejskimi wytycznymi równoważenia transportu), polityka lokalowa (wspieranie usług miastotwórczych), polityka przestrzenna (dalsze dogęszczanie zabudowy) oraz stałe podnoszenie jakości zagospodarowania przestrzeni publicznej.

Kolejne lata, które posłużą na przygotowanie docelowej inwestycji, dzięki eksperymentowi będą już służyły zdobywaniu doświadczeń przez służby miejskie i lokalnych przedsiębiorców, a także będą czasem zgłaszania uwag przez mieszkańców. / Dla nas ważne są rozmowy z użytkownikami przestrzeni miejskiej. One przyczyniły się do tego, że scena i toalety przenośne stoją tym razem w mniej uciążliwym miejscu; nie ma też grillów, które w maju okazały się nieciekawym rozwiązaniem.

Deptak w obecnym kształcie to wycinek działań, które Warsztat Koszalin zaproponował Państwu do wprowadzenia. Uważamy, że dla podniesienia atrakcyjności wszystkich obiektów centrum miasta, konieczne jest połączenie ich jednym atrakcyjnym ciągiem pieszo-jezdnym: od ulic Dworcowej i Kaszubskiej, poprzez ulice Zwycięstwa, 1 Maja i Młyńską, aż po najpiękniejsze ulice miasta: Piłsudskiego i Matejki.

Warto zaznaczyć, ze samo zwężenie głównych ulic wygeneruje 200 nowych miejsc parkingowych bez inwestycji. Paląca inwestycja to na pierwszym miejscu kompleksowa przebudowa skrzyżowania Zwycięstwa/Stawisińskiego/Pileckiego uwzględniająca zwężenie Zwycięstwa do dwóch nitek z wprowadzeniem bezpiecznego ruchu rowerowego, oraz otwarcie ulicy Piłsudskiego rozciętej dzisiaj szpetnymi barierami.

Dla Koszalina

W tym miejscu pragniemy podziękować mieszkańcom za dotychczasową wyrozumiałość dla eksperymentów na tkance miasta, a także prosić o dalsze wsparcie w działaniu. Dziękujemy władzom, w tym zastępcy prezydenta Adamowi Szałkowi za otwartość. Liczymy na realizację omawianych przekształceń. Bez atrakcyjnego centrum Koszalin nie zatrzyma inwestorów, ani nie przyciągnie nowych mieszkańców.

Projekt „TAK na deptak” prowadzony w Koszalinie - już w swej obecnej formie, stał się przykładem dla dużych miast: Gdańska i Poznania, które od lat walczą o przyjazne traktowanie pieszych (świadczą o tym wypowiedzi mieszkańców tychże miast na internetowych forach rozwoju). Oba miasta są pod wrażeniem otwartości Koszalina na eksperyment oraz zdecydowania w kierunku równoważenia udziału środków transportu w przestrzeni miejskiej.

Deptak próbny

2011-04-09T15:48:00.000-07:00

Mapka Deptaka na Dni Koszalina 21-29 maja 2011:

HARMONOGRAM DZIAŁAŃ W RAMACH IMPREZY „TAK NA DEPTAK”

21 maja (sobota) Punkt B – scena

12:00-12:15 Uroczyste otwarcie Deptaka

12:15-14:00 Mini Studio Poezji i Piosenki

14:00-15:00 Ognisko Muzyczne

14:00-18:00 Punkt A+B

Nauka tańca Top Toys

Warsztaty bębniarskie

Klub Twórców Ludowych

Kącik dla Kobiet

Pokaz Capoeiry

Warsztaty wykonywania różnych kostiumów

Darmowe zdjęcia z postaciami z bajek

18:00-22:00 Występy zespołów rockowych:

18:00-18:55 BERIAL

18:55 -19:35 CHEVY NOVA

19:35 -20:05 PAŁAC MŁODZIEŻY

20:05 -20:55 GRUPA PROJEKT

20:55- 22:00 POPCORN

21 maja – 29 maja

Punkt C - Towarzystwo Miłośników Koszalińskiej Wąskotorówki – Drezyna ręczna

22 maja (niedziela)

10:30 Punkt B

IX Międzynarodowy Bieg Wenedów

II Marsz Nordic Walking

12:00-14:00 Chóry: Frontowe Drogi i Canzona punkt B

14:00-15:30 SLAM Poetycki

15:30-16:15 Big Band Zespołów Szkół Muzycznych pod dyr. M. Fijałkowskiego

16:15-16:30 Ogłoszenie wyników Slamu Poetyckiego

16:30-17:30 Krajowe Bractwo Literackie-popołudnie z poezją o Koszalinie

17:30-17:45 Pokazy Tańca grupy tanecznej NASA

17:45-18:00 Występy organizacji pozarządowych

14:00-18:00 Punkt A + B

Warsztaty surviwalowe

Koszalińska Kampania Rycerska

Klub Twórców Ludowych

Darmowe zdjęcia z postaciami z bajek

Kiermasz Organizacji Pozarządowych

20:45-21:20 Happening Teatru na bosaka

21:20-22:30 Pecha Kucha Night, punkt B

23 maja (poniedziałek)

10:00-14:00 Malowanie Rynku i Deptaka z dziećmi, punkt A + B

16.00-20.00 I Turniej Koszykówki "Trio Basket" Koszalin 2011

24 maja (wtorek)

10.00-16:00 "Trio Basket"

25 maja (środa)

15:00-17:00 Spacer z Księciem Bogusławem II po Koszalinie

16.00-20.00 "Trio Basket"

26 maja (czwartek)

10:00-12:00 ZORD w Koszalinie-pokazy i nauka dla dzieci i młodzieży

16.00-20.00 "Trio Basket"

27 maja (piątek)

17:00 – 19:00 Masa krytyczna – impreza Koszalińskiego Stowarzyszenia Rowerowego „Roweria”

16.00-20.00 "Trio Basket"

28 maja (sobota)

12:00-16:00 "Trio Basket"

15:30-18:00 Dzień służb mundurowych, pokazy: Straż Pożarna, Policja, Straż Graniczna, Pokazy Związku Strzeleckiego „Strzelec”, Koszaliński 8 Pułk Przeciwlotniczy

29 maja (niedziela)

12:00-16:00 I Turniej Koszykówki "Trio Basket" Koszalin 2011 - FINAŁY

12:00-18:00 Festiwal Sztuki i Rękodzieła

12:00-18:00 Koszalińskie Stowarzyszenie Lotnicze: Pokazy samolotów

17:00-17:45 Happening Teatru na Bosaka

18:00-18:30 Debata podsumowująca przedsięwzięcia, punkt A

Global Pecha Kucha Night for Japan, PKN Koszalin #4

2011-03-27T13:24:00.001-07:00

autorami plakatów są: Jola Kwarciak i Szymon Keller

www.TAKnaDeptak.pl

2011-02-10T11:42:00.000-08:00

Działa już strona internetowa, na której w miarę postępu dyskusji będzie gromadzony aktualny zasób argumentów wspierających ideę podniesienia jakości przestrzeni publicznej w centrum Koszalina.

Przed nami przedyskutowanie możliwych kosztów przedsięwzięcia i określenie możliwych etapów: Deptak kilkaset (działanie eksperymentalne), kilkadziesiąt (gruntowny remont), czy kilka (systemowa zmiana) razy taniej od budowy podziemnego parkingu pod Rynkiem.

TAK na Deptak vs Perspektywa z samochodu

2011-02-04T02:12:00.000-08:00

Wywiad z organizatorami zamieszania:

Wywiad z prezydentem Jedlińskim:

Artykul Sorena Jyllinga:

Odpowiedź Galla Podlaszewskiego i Marka Ziarko:

Odpowiedź pana Adama Wolskiego 04.02.2010:

Wywiad z Sorenem Jyllingiem 28.01.2010:

Czy Koszalin jest jeszcze wspólnotą myśli?

2011-02-01T02:44:00.000-08:00

Czytając Social mindscapes; An Invitation to Cognitive Sociology, (Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, London, UK 1997) Eviatara Zerubavela...

Dwa konteksty: 1. Rozproszone społeczeństwo informacyjne, w którym figurujemy w wielu pomniejszych wspólnotach myśli, oraz 2. Odchodzenie od tradycjonalizmu rozumianego jako ukryta presja społeczna wymuszająca wykonywanie czynności społecznych według przyjętych zasad. Oba konteksty wskazują na to, że jako jednostki społeczne mamy ze sobą coraz mniej wspólnego. Niemniej, pozostajemy wciąż uwiązani w przestrzenność przebywania ze sobą w wybranych miejscach świata. Nadal też spędzamy większość społecznego życia w przestrzeni jednego miasta. Próba przyłożenia idei wspólnoty myśli do miasta wydaje mi się warta podjęcia. Wspólnota myśli może myśli konserwować, ale odpowiednio użyźniona może też je animować i posuwać naprzód.

Eviatar Zerubavel opisuje powstawanie nowej gałęzi nauki - socjologii poznawczej, której zadaniem jest badanie procesów tworzenia myśli w sferze społecznej, czyli pomiędzy poziomem indywidualnej jednostki i całej ludzkości. Jednym z założeń socjologii poznawczej jest istnienie konwencjonalnych wspólnot myśli generujących specyficzne konteksty, mechanizmy oddziałujące na przynależące do nich jednostki. Przynależność taka oznacza nieco inny, specyficzny sposób myślenia (New York state of mind).

O ile istnienie takiego "kontekstu myślowego" jest oczywiste dla silnych ośrodków metropolitalnych, zastanawiające jest, na ile czytelny i odrębny może być taki kontekst na poziomie prowincjonalnego miasta i tego co się z nim wiąże, czyli m.in. bezpośredniość kontaktów międzyludzkich, wzajemna znajomość osób wpływowych mieście, itd.

W przeciwieństwie do "stan umysłu Nowy Jork", stwierdzenie "Koszalin wspólnotą myśli" brzmi tradycjonalistycznie. Pośród innych funkcjonujących wspólnot myśli, rola wspólnoty miejskiej może być niedostrzegalna, a w bardziej statycznych ośrodkach o mniejszej różnorodności może być przez nie wręcz zdominowana. Być może właśnie jako przeciwwaga dla homogenicznoości średniej wielkości miasta pojęcie wspólnoty myśli może być przydatne w przyglądaniu się Koszalinowi.

Nie chodzi mi więc o umniejszenie innym wspólnotom myśli, a jedynie zaznaczenie możliwości istnienia jeszcze jednej na poziomie nawet średniej wielkości miasta. Określenie tych wspólnych cech, lokujących Koszalin w naszych głowach, to zadanie wymagające udziału całej miejskiej podmiotowości. Być może też nie należy do nas, mieszkańców Koszalina, nazywanie po imieniu jego wyjątkowych cech, być może powinniśmy się zająć naszą codzienną robotą... Z pewnością nie zaszkodzi zastanowić się jak my chcemy by Koszalin był widziany w świecie.

Wspólnota myśli oznacza posiadanie wspólnych punktów odniesienia, które wyróżniają "nas" spośród innych. Wrocław, którego powódź w 1997 roku stała się podstawą odniesienia dla wszystkich mieszkańców miasta w jego najnowszej, powojennej historii obrazuje lokalną przewagę nad ośrodkami, które tak mocnych punktów odniesienia nie mają. Corocznym wydarzeniem o podobnej skali mogą być festiwale muzyczne, teatralne, filmowe, ich oddziaływanie na tożsamość społeczną ulega jednak rozproszeniu przez coroczną powtarzalność. Wyzbyte dramatyzmu, nie mają niestety takiej siły jak kataklizm powodzi.

Umocowanie wspólnoty myśli może dokonywać się gwałtownie, jak we Wrocławiu. Gdzie indziej musi być rozpisane na proces w dłuższym czasie. Tutaj ważną rolę odgrywają wszystkie wydarzenia o randze publicznej nakierowane na zagospodarowanie przestrzeni miejskiej: czy to obronę przed niewłaściwą lokalizacją spalarni, czy też walka o lepszą jakość przestrzeni wspólnej.

PERCEPCJA - Miasto jako pierwszy świat

Obok nasuwających się automatycznie skojarzeń dotyczących percepcji takich jak zmysłowy odbiór przestrzeni: nadmorskie powietrze, inaczej rozchodzący się hałas, socjologia poznawcza umożliwia nazwanie kolejnych z nich.

Co jest, a co nie jest przekonaniem osobistym? Z gorących ostatnio kwestii - czy nieuniknioność samochodu w mieście to efekt naszych indywidualnych preferencji, czy raczej ukrytej społecznej presji na nieuniknioność samochodu. Jak omylna w przeszłości bywała społeczna presja przekonuje wiele przykładów: postrzeganie przez Kolumba Ameryki jako przylądka Indii, czy postrzeganie Murzynów przez mieszkańców Stanów Zjednoczonych, które z rasistowskiej dyskryminacji zmieniło się w świadomą akceptację Afroamerykanów.

Przełamywanie zasiedziałych przyzwyczajeń, które czasem mogą przesłaniać obecność całego Nowego Świata tak samo odnosi się do kontekstu miejskiego. W Koszalinie próbą przełamania mentalnych barier była propozycja biura HS99 na zagospodarowanie Rynku Staromiejskiego (2009). Przestrzegając zasad wyznaczonych lokalnym planem zagospodarowania architekci zaproponowali przełamanie barier skali i percepcji centrum jednocześnie. Około 70-metrowa, smukła wieża - formalnie - rusztowanie windy mieszczącej kawiarnię o wysokości 10 metrów - przełamałaby całkowicie percepcję centrum jako obszaru o dość przestronnych ulicach, relatywnie rozrzedzonej zabudowie i braku semantycznego znaczenia dla miasta. Wieża - oprócz widoku na Morze Bałtyckie - stworzyłaby silny magnes w centrum przyciągający doń dla samego bycia. Niezmiennie jednak, przyziemna kalkulacja i brak gotowości władz i mieszkańców na zmiany, wzięły górę.

DOSTRZEGANIE i NADAWANIE ZNACZEŃ - Język miasta

Wracając do skali porównywanych wciąż miast. Pluralizm poznawczy i poznanie centralistyczne. Ten pierwszy dopuszcza istnienie wielu równoległych perspektyw na świat oraz akceptuje równą wartość różnych systemów wartościujących. Poznanie centralistyczne preferuje jeden tryb patrzenia na świat i manifestuje się w fasadowości demokracji i centralizacji władzy w jednej osobie, prezydenta lub burmistrza.

Niejednokrotnie wysiadając w Koszalinie z pociągu z Warszawy, zastanawiałem się: co sprawia że jest tu tak drastycznie inaczej niż w stolicy? Po odjęciu narzucających się każdemu elementów takich jak brak wieżowców, 20x mniejsza populacja, itd... konkretne argumenty kończą się. Z czego wynika zupełnie inny język ulicy? Z czego wynika inne samopoczucie z bycia tutaj?

Kolejna, już chyba dużo trudniejsza warstwa to warstwa tekstualna miasta - czyli to, co możemy z miasta dosłownie i przenośnie wyczytać. Język będący u Zerubavela uniwersalnym nośnikiem komunikacji wewnątrz wspólnot myśli, musi znajdować swoje uzewnętrznienie w przestrzeni otaczającej użytkowników tych wspólnot: język miasta.

ZAPAMIĘTYWANIE - Miasto jako baza wiedzy

Społeczne zasady dotyczące zapamiętywania wydarzeń z przeszłości są tak samo reprezentowane w przestrzeni miasta. To one tworzą historię miejsca i to one są przedmiotem sporów o historyczną pamięć. To jak zapamiętujemy naszą zbiorową przeszłość jest podstawowym elementem tożsamości, dlatego też wymagają porządkowania kwestie pamiętania zarówno niemieckiej historii miasta, jak i nowej, polskiej historii w miastach zachodniej Polski. Być może z uwagi na krótki dystans dzielący nas od przełomowego 1945 roku, nie dokonujemy wciąż rewaloryzacji osiągnięć epoki polskiego realnego socjalizmu. Być może utrudnia je fakt, iż większość "nowego" Koszalina przypada na czas "szarej komuny", o której najchętniej zapomniałoby całe pokolenie będące obecnie u władzy. Dlatego tak ważny jest głos młodego pokolenia, które na skraju "komuny" uzyskiwało swoją dojrzałość i dla którego naturalnym otoczeniem jest blokowisko, czy amfiteatr i biblioteka powstałe w latach 70-tych.

Zerubavel zwraca też w procesie zapamiętywania uwagę nie tylko na to co zapamiętujemy, ale jak. W mieście przyjętą drogą zapamiętywania jest oficjalne zatwierdzanie danych wersji przez władzę jako formalnego gospodarza przestrzeni. Ten niezwykle polityczny stan rzeczy poddaje pamięć wystawieniu na nieustanną manipulację.

Kolejnym istotnym elementem jest schematyczność zapamiętywania. Umysł ludzki zapamiętuje wydarzenia poprzez schematyczne asocjacje (np. łatwiej zapamiętać, że okulary nosiła bibliotekarka, niż stewardessa). Wewnątrz miejskiej wspólnoty myślowej pamięć jest lokowana w pomnikach lub innych obiektach pamięci. Krytyczne spojrzenie na ich zasadność może czasem przynieść zaskakujące rezultaty, szczególnie w miejscach o podwójnie złożonej historii, takich jak Koszalin, które powinny uwzględniać dwie perspektywy historyczne w waloryzacji swojej historii. Dotycząc całokształtu wspólnoty myśli, miasto w wymiarze pamięci przestaje być polem działania wyłącznie historyków i polityków, ale dotyczy bezpośrednio każdego z nas.

Mechanizmy społeczeństwa obywatelskiego sprzyjają reaktywowaniu wspólnoty myśli na współczesnych, XXI-wiecznych warunkach. Autentyczny, otwarty rozwój miasta musi brać pod uwagę wytwarzanie się otwartej bardziej niż inne, różnorodnej wspólnoty myśli. Przyłożenie wspólnoty myśli do miasta wymusza zwiększenie komunikacji na linii władze miejskie - mieszkańcy, ponieważ we wspólnocie myśli każde jej ogniwo ma równorzędne znaczenie.

PKNK#3 Przestrzeń, architektura, demokracja 20x20

2011-01-29T05:48:00.001-08:00

Przemyślenia z bloga miały zaszczyt wystąpić na ostatniej peczakczy. Poniżej wybór kilku z nich + post-komentarz:

Instalacja obiektów małej architektury w przestrzeni publicznej wsi jest mało skomplikowana. Najważniejsze jest ich wykonanie i skrzyknięcie kilku chętnych osób. Wieś Paproty w gminie Malechowo radzi sobie z tym świetnie. Zdjęcie pokazuje dobitnie, że na wsi to pojedynek w pojedynkę.

Społeczeństwo obywatelskie zieleń wykorzystuje. Główna przestrzeń publiczna nieodległego Berlina zapełnia się ludźmi przy każdej okazji. Kultura wylegiwania się na miejskiej trawce to coś czego od Zachodu moglibyśmy się bezinwestycyjnie nauczyć.

Niezrozumienie przeszłości tylko sprawę psuje.. Obchodzenie się z bogatym dziedzictwem miejskim wymaga trochę więcej wyczucia i być może, a może przede wszystkim ostrej regulacji prawnej. Nowi "sąsiedzi" zamiast dodawać, odejmują urody miastu.

Reklama przestrzeń dezawuuje! Przestrzeń doskonale dostosowana do samochodu. Reklama mierzona na okno samochodu... Spod spodu o litość woła kruszejący powoli "związkowiec"...

Asfalt demokracji nie zbuduje! Trudne dziedzictwo modernizmu, który rozepchał centra polskich miast do granic absurdu. Tu przykład malborski. Wyciągnijmy z niego nauki.

Uzależnienie trybu życia od samochodu nie sprzyja klimatowi miejskiemu o którym tyle się mówi. Nic dziwnego jeśli każdy woli siedzieć przed telewizorem w wygodnym domku na przedmieściach, o jakim życiu miejskim tutaj mówić? Rozproszenie zabudowy generuje obojętność.

Świat od kilku dekad ćwiczy różnorodne środki zaradcze. Powiększanie asfaltowych powierzchni donikąd nie doprowadziło, może lepiej uciąć więc asfalt? Czy taką ulicą przyjemniej spacerujesz?

Postanowiliśmy nie czekać, działać. Jedna z pierwszych pro-ludzkich interwencji w mieście dotyczy wygospodarowania z parkingu (czytaj morza asfaltu) małej przestrzeni publicznej przed wejściem do budynku M Politechniki Koszalińskiej. Dwa wielkie pnie pozwoliły zaprowadzić nowy porządek, a w dodatku w dni ciepłe mogą posłużyć za wygodne siedziska.

Związek Koszalina z przyrodą nie jest odkryciem Ameryki. Koszalin to las, rzeka i Morze. Nawet przed i powojenny układ urbanistyczny zdaje się o tym wiedzieć. Oznaczone na żółto ulice są ukierunkowane prostopadle do grzbietu Góry Chełmskiej, dzięki czemu las jest obecny w mieście. Główne ulice osiedla Północ - Oskara Langego, Władysława IV odsłaniają przed nami morze. Mogłoby ich być więcej, mogłyby też więcej tego morza dawać każdej osobie, nie tylko tej cieszącej się sokolim wzrokiem..

Dawać więcej czyli wyposażać ulice w stosowne meble. Postanawia się zacząć działać od samego rynku, by od niego poprawa jakości przestrzeni publicznej rozchodziła się już promieniście.

Kamyk w wodę.

PechaKucha Night #3 o przestrzeni publicznej

2011-01-17T06:03:00.000-08:00

Najbliższa Pecha Kucha Night w Koszalinie już 22 stycznia w sobotę o 19.00 w www.galeriascena.pl gorąco zachęca do zgłaszania prezentacji na temat przestrzeni publicznej!

Podziel się swoją ulicą ze światem!

2010-11-17T11:44:00.001-08:00

W oparciu o pozostałości niedokończonej autostrady, która miała połączyć Berlin z Kaliningradem, właśnie teraz budowana jest nowa kulturowa autostrada.

Do wszystkich osób mieszkających w pobliżu trasy Berlin - Kaliningrad: Dołóżcie swoje zdjęcia do budowy autostrady!

To nie kosztuje i jest proste: wykonaj trzy zdjęcia z progu swojego domu: w lewo, w prawo i na wprost. Zebrane przez nas zdjęcia codziennych środowisk w Niemczech, Polsce i Rosji utworzą współczesną autostradę. Wszystkie zdjecia zostaną złożone w materialne przedstawienie autostrady i w postaci wystawy będą podróżować po galeriach i przestrzeniach publicznych. Pierwsza wystawa zostanie otwarta 27.11 w Galerii Scena w Koszalinie, stąd prosimy o przysyłanie zdjęć NIE PÓŹNIEJ niż do 23 listopada na adres: superhighway2010@gmail.com

Super Highway Team:

Michał Kempiński (Warszawa)

Magda Piotrowska (Poznań)

Gall Podlaszewski (Koszalin)

Otwartość i Przestrzeń

2010-10-28T09:48:00.000-07:00

Dzięki uprzejmości red. Anny Makochonik, zamieszczam wywiad, który ukazał się w Mieście, w wydaniu z 29 października-4 listopada. [Tekst nie podlegał autoryzacji, moje uzupełnienia w istotnych kwestiach w ramkach]:

Rozmowa z Gallem Podlaszewskim, architektem, animatorem Pecha Kuchy (PK)

Skąd Pecha Kucha wzięła sie w Koszalinie?

– Ktoś do mnie napisał, anonimowo, że warto byłoby zrobić coś takiego w naszym mieście. Poszedłem z tym do Klubokawiarni BeWuA, pomysł się spodobał. Pierwsza Pecha Kucha, kwietniowa potwierdziła, że to świetna sprawa.

Byłeś na Pecha Kuchach organizowanych w innych miastach?

– Nie, ale kilka znajomych było, m.in w Gdańsku czy Poznaniu. Korzystałem też ze strony oficjalnej www.pecha-kucha.org.

Jak to się stało, że zostaliście włączeni do globalnej sieci jako jedne z 8 tylko polskich miast?

– Jest prowadzona rzetelna weryfikacja. Zanim przystąpiłem do organizacji PK, musiałem dokładnie napisać, dlaczego Koszalin miałby brać w tym udział, czy mamy odpowiednie miejsce – najlepiej gdzie się „pije i myśli". BeWuA spełnia to kryterium. Po każdej PK raportujemy jej przebieg, jest blog na żywo, a najlepsze

prezentacje trafiają na stronę oficjalną. Cały czas jesteśmy w kontakcie z Tokio. Mamy też możliwość wglądu w inne miasta. Generalnie w Polsce to się dobrze przyjmuje, tak jak u nas, co widać było w poniedziałek.

Jaka jest definicja PK?

– Pecha Kucha dosłownie oznacza gadu-gadu. Z kolei mechakucha oznacza coś zwariowanego, chaotycznego. Więc jest to luźna, spontaniczna prezentacja, której naczelną zasadą jest otwartość. Każdy może wyjść przed ludzi i pokazać co chce. Jest to też fantastyczna okazja do wyłapywania ciekawych ludzi. Naczelnym kryterium jest otwartość.

A gdyby zgłosił się do was ktoś np. z manifestem nacjonalistycznym, też mógłby wystąpić?

– Ta idea opiera się na szeroko pojętym zaufaniu. Zasady są znane ogólnie, nie mamy wglądu w prezentacje. Sądzę, że jeśli ktoś chciałby pokazać coś zupełnie przeciwstawnego przyjacielskim założeniom PK, to nie zostałby przez tę społeczność przyjęty. Mógłby zostać dopuszczony do głosu, ale niekoniecznie wysłuchany. W Koszalinie mamy problem z niedoborem ludzi. W Warszawie czy Łodzi są preselekcje. Dla nas każda osoba jest cenna. Za pierwszym razem było 12, drugim 8, a teraz 5 prezentacji [8, 12, 6 - GP]. Strasznie fajnych zresztą.

Co ludzie pokazują?

– PK wyszła ze środowiska architektów i designerów, więc przeważnie są to rzeczy związane z projektowaniem. Teraz bardziej wymieszane. U nas był np. marynarz, który usłyszał o PK, zeskanował zdjęcia z całego świata i powalił wszystkich na ziemię, albo kandydat na prezydenta (Artur Wezgraj – dop.am). Najstarsza peczakczanka, nie w Polsce, 70-letnia kobieta pokazała swoje czekoladowe wypieki.

Mnie najbardziej ujęła atmosfera PK. Co ciekawe, autonomiczni i nastawieni krytycznie zazwyczaj odbiorcy sztuki, tu zebrani w dwustuosobowej komunie są entuzjastyczni wobec wszystkiego, co widzą. To fenomen. Na czym on polega?

– Nawet autorzy PK nie sądzili, że ich pomysł tak się rozsieje po świecie. Dziś miast PK jest ponad [prawie] 400! To dowodzi, że formuła jest uniwersalna. Chodzi o zainteresowanie czymś nowym, a to już zakłada nastawienie na odbiór, a nie krytykę. Siedzimy wszyscy w jednym czasie, w jednej sali, w Koszalinie dodatkowo na ziemi, co też zmienia perspektywę, bo jesteśmy trochę jak dzieci. Docenia się odwagę prezentujących, często niedoświadczonych w wystąpieniach publicznych.

Z jednej strony jest to swobodna forma, ale z drugiej jednak skodyfikowana. Może ludzi kręci połączenie czegoś otwartego w formie, ale też dającego poczucie przynależności do grupy, wspólnoty, elity, która jest na coś umówiona.

– Myślę, że tak. PK jest też pomysłem na zespolenie środowisk kreatywnych w Koszalinie. Kiedy tu wróciłem po studiach, zauważyłem masę rozproszonych grupek ludzi, między którymi nie było żadnego przepływu informacji. A tu wszyscy na równych zasadach jesteśmy społecznością.

fot.Kamil Jurkowski

Masz ambicję stworzyć środowisko twórcze?

– By cokolwiek działo się w skali miasta, i by mogło ono artykułować swoją tożsamość, muszą być ludzie, którzy się znają, są otwarci, i z których wiedzy i doświadczeń można wspólnie korzystać. Wtedy da się działać razem. Każde miasto tego potrzebuje. Będę się cieszył, jeśli na gruncie tego co dziś robimy, dojrzeje coś większego, jakaś zintegrowana społeczność.

Podróżujesz, jesteś aktywny, dlaczego mieszkasz w Koszalinie?

– Pod koniec studiów w Warszawie tak tęskniłem za Koszalinem, że mi się śnił po nocach. Uważam że miasto ma olbrzymi potencjał, ale trzeba dużo wysiłku, żeby tu się coś działo. Jest unikatowe, choćby ze względu na położenie, bliskość morza. Praktyka światowa mówi, że małe miasta mają rację bytu. Studiuję w Weimarze, które ma 65 tysięcy mieszkańców. To przykład miasta, które potrafi wykorzystywać swoje atuty.

Paradoksalnie zaletą Koszalina może być to, że wielu rzeczy tu nie ma. A skoro nie ma, to mogą powstać.

– Dokładnie. Czuć u nas tę atmosferę zapotrzebowania. Krytycznie muszę odnieść się do władz Koszalina, które chcą chyba zrobić wszystko, by uczynić miasto prowincjonalnym. Tu naprawdę są możliwości, choćby przez to, że mamy Politechnikę, a na niej [mnóstwo kreatywnych studentów wydziału] wydział wzornictwa. Ale trzeba się w tym przypadku otworzyć, a nie udawać otwartych.

Zmienić trzeba mentalność czy przestrzeń?

– Przede wszystkim mentalność. Ludzie muszą być gotowi na zmiany i chcieć ich. Myślę, że warto też podróżować, żeby podpatrywać rozwiązania, a potem wykorzystywać tę wiedzę tu.

A przestrzeń?

Oczywiście też. Sama w sobie jest inspirująca. Warto ją kształtować, tworzyć jej rozpoznawalne znaki. My na razie chwalimy się tym, że mamy Emkę i Forum. To są nasze marki. Myślę, że stać nas na więcej i to jest przed nami, pytanie czy za pięć czy dziesięć lat.

Jakie zjawiska obserwowane w innych miastach warto zastosować, np. u nas?

– Choćby idea „shared space" – dzielenie się przestrzenią i likwidowanie barier. Czyli: samochody jadą 30 km/h, ludzie spacerują, rowery jeżdżą szlakami. Następują dzięki temu niespodziewane interakcje. U nas jest odwrotnie: bariery, pomysły nietrafionych inwestycji, jak np. budowanie tunelu pod [przed] dworcem. W Weimarze np. stawia się też na naukę. U nas oprócz budowanej hali widowiskowo-sportowej nie ma żadnej polityki wykorzystania potencjału Politechniki, budowania jej jakości. [chodziło mi o czytelną politykę rozwoju miasta w oparciu o potencjał generowany przez Politechnikę i na odwrót: rozwoju Politechniki w oparciu o potencjał miasta]

Pytanie też, gdzie jest 20 tysięcy studentów tej uczelni? Bo w mieście ich nie widać.

– Tak, i to jest dobre pytanie, zwłaszcza w przypadku tak małego miasta. To olbrzymia rzesza ludzi, która powinna je wypełniać. Tymczasem campus rozwija się w stronę lasu, więc znowu odciąga młodych od centrum. Na razie idzie to w kierunku modelu amerykańskiego: uczelnia, wokół parkingi, wszystko w jednym miejscu. Ja się temu modelowi sprzeciwiam, bo on nie służy integrowaniu się miasta. Stawiamy na politykę sprzyjania samochodom, więc nie dziwmy się, że miasto coraz bardziej się korkuje.

Jesteś współautorem projektu zakładającego w dużym skrócie przebudowę centrum miasta. „Warsztat Koszalin" zakładał przeprowadzenie eksperymentu z zamknięciem kilku ulic wokół ratusza, ale utknął. Dlaczego?

– Ciągle trafiamy na opór władz Koszalina. Sprzyjał nam prezydent Krzysztof Hołub, teraz znów stanęliśmy z tym projektem w miejscu. Trzeba władze zapytać, dlaczego chcą trwać przy stanie obecnym, który nikogo nie zadowala. Przed wyborami nikt decyzji w naszej sprawie nie podejmie.

Ja dość sceptycznie patrzę na projekt robienia deptaku w centrum. Ogromna inwestycja, duży opór mieszkańców...

– Chciałbym coś sprostować. Ja się skłaniam ku koncepcji spowolnienia ruchu, a nie komunikacyjnego zamknięcia centrum. Chodzi o zwężenie czterech pasów do dwóch i powiększenie przestrzeni dla pieszych. Jestem za tym, by zmieniać coś odważnymi, ale małymi krokami.

Co to da?

– Ulica Zwycięstwa na wysokości Traugutta ma dwa pasy, potem rozszerza się na cztery, by na Szczecińskiej znów zmienić się w dwa. To nonsens. Zabierając te dwa pasy małym kosztem dajemy przestrzeń pod różną działalność. Chodzi o zbudowanie normalnego miasta, z wąskimi ulicami, szerokimi chodnikami. Trochę się przestraszyłem, słysząc o planach deptaku, ograniczania ruchu i wielkich inwestycji. Zaczynamy w ten sposób od orania i wydawania setek tysięcy. Jestem za to zwolennikiem deptaku na niedzielę, tak jak ma to miejsce np. na Nowym Świecie w Warszawie. Można takie rozwiązanie sprawdzić – na miesiąc postawić blokady i zobaczyć, jak to się przyjmie. [na miesiąc lub na krótkie okresy czasu - np. w weekendy w celu organizowania różnorodnych akcji miejskich. Jednym z ciekawych rozwiązań jest przeniesienie giełdy do Centrum, które podsunął Soren Jylling]

Jak chciałbyś, żeby Koszalin wyglądał za 10 lat?

– Przede wszystkim, żeby nie rozlewał się na pola i łąki. Żeby zaczęło się dogęszczać centrum. To ogólnoświatowa tendencja zamożniejących państw. Obliczyłem kiedyś, że w obrębie obwodnicy [śródmiejskiej] można zagospodarowć 150tysięcy m2 powierzchni [stworzyć 150tysięcy m2 powierzchni użytkowej]. Dobrze byłoby usprawnić komunikację miejską, by do centrum można było zawsze dojechać, a autobusy kursowały często, też wieczorem. Wtedy centrum będzie żyło. Życzę też, by Politechnika się [jeszcze] lepiej rozwijała. No i odwagi w przestrzeni.

Rozmawiała:

Anna Makochonik

Burzyć czy tworzyć

2010-10-21T11:56:00.000-07:00

W odpowiedzi na artykuł Janusza Jackiewicza (dziennik Miasto - 15.10.10).

Bardzo lubię te cztery budynki na Zwycięstwa. Sygnalizują dawny początek miasta: po lewej cztery domki, po prawej wille, dalej zabudowa pierzejowa, i tak aż do centrum. Przeplatane wielkopłytową zabudową lat 60-tych i 70-tych. Koszalin przerósł Cöslin.

Biblioteka Uniwersytetu Bauhaus w Weimarze (fot. Tobias Adam)

Zobrazowany powyżej przykład pokazuje, że Weimar, 60-tysięczne miasto o silnym, XIX-wiecznym dziedzictwie potrafi zdobyć się na czytelny architektoniczny gest: „W naszym mieście stawiamy na naukę! Wszystko tutaj jest podporządkowane współczesnej kulturze wiedzy.” W Koszalinie historyczne budynki jeśli zastępuje się nowymi, to raczej nijakimi. W opisanej przez JJ sprawie kluczowa wydaje mi się nie kwestia: czy zastępować, lecz: czym zastępować?

Z artykułu, do którego się odnoszę, wynika, że na miejscu poniemieckich domków ma stanąć spory mieszkalny dom. Dawne przedmieście Koszalina, dla którego te domki były charakterystyczne, po wojnie zamieniło się w jeden z najistotniejszych węzłów w mieście (Traugutta/Zwycięstwa/4 marca). Koncentracja mieszkań i usług w węzłach komunikacyjnych jest logiczną zasadą rozwoju miast, więc kierunek opisywanych zmian należy odbierać pozytywnie. Dzisiaj rola tego węzła jest potwierdzona ekonomicznie przez najwyższą koncentrację supermarketów w mieście.

Pytanie, czy to, co otrzymamy na miejscu poniemieckich domków (wraz z przynależnym otoczeniem, może lepszym od dzisiejszych krzaków) będzie czymś więcej niż bryłą pstrokatego styropianu. Nowa zabudowa mieszkalna na tyłach niedalekiej ul. Wyspiańskiego odgradza się od swojego otoczenia murem (grelus.org/blog/2010/10/mury). Czy nowa zabudowa na Zwycięstwa zdoła nadać lepszy ton przyszłemu centrum dzielnicowemu wschodniego Koszalina, czy też będziemy musieli czekać 20 lat na zastąpienie supermarketowych stodół czymś ambitniejszym, by tak jak kiedyś móc jechać główną ulicą naszego miasta bez odwracania wzroku? Czy na miejscu zburzonego potrafimy stworzyć?

o przestrzeni publicznej w prostych słowach kilku

2010-09-29T12:58:00.000-07:00

Tekst powstał na zaproszenie Fundacji Nauka dla Środowiska i ukaże się w przewodniku po przestrzeni publicznej, który powstaje w ramach projektu "Przestrzeń faktycznie publiczna". Wyzbywając się wszelkich naukowych naleciałości, należało opowiedzieć o przestrzeni tak, by zrozumieć mógł każdy.

Przestrzeń publiczna a dobro wspólne

Przestrzeń

Mówienie o przestrzeni publicznej wymaga zawężenia abstrakcyjnego pojęcia ‘przestrzeń’ do zakresu, który nas interesuje w tej publikacji. Używając słowa ‘przestrzeń’ będę miał na myśli wyłącznie otaczającą nas przestrzeń fizyczną, czyli przestrzeń kształtowaną przez ziemię, budynki i przyrodę. Idąc tym tropem pełne znaczenie pojęcia ‘przestrzeń publiczna’ okaże się oczywiste i naturalne, wynikające z dobra wspólnego.

Społeczność

Gospodarując przestrzenią, My, jako społeczność ustalamy zasady użytkowania przestrzeni. Najprostszą zasadą jest własność i to ona ustala zasięg przestrzeni publicznej, jako dostępnej dla wszystkich lub dla wybranych grup społecznych. Wiele form własności można pogrupować na publiczną i prywatną, przy czym najbardziej interesować nas będzie własność publiczna, czyli teoretycznie własność nas wszystkich. Rodzaj własności określa sposób ponoszenia odpowiedzialności za przestrzeń.

Odpowiedzialność w praktyce jest rozkładana na różnorodne instytucje kształtowane w procesie gospodarowania przestrzenią (władze lokalne, a po nich: Zarząd Dróg, Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, itp.). Różne obowiązki związane z utrzymaniem przestrzeni są przypisane do różnych jednostek na odpowiadających im obszarach. Również My jako właściciele prywatnych własności jesteśmy w pewnym stopniu zobowiązani do ponoszenia odpowiedzialności za naszą własność. Przypisanie odpowiedzialności za przestrzeń publiczną różnorakim instytucjom nie zdejmuje jednak cząstkowej odpowiedzialności z Nas, jako społeczności użytkującej daną przestrzeń. Odpowiedzialność każdego z Nas składa się na odpowiedzialność społeczną za przestrzeń, w której żyjemy.

Demokracja

Odpowiedzialność społeczna lub precyzyjniej, obywatelska, polega na aktywnym zaangażowaniu obywateli w gospodarowanie przestrzenią swojego miasta lub wsi. To obywatele reprezentujący swoją społeczność mogą najskuteczniej regulować sprawność instytucji zajmujących się gospodarowaniem przestrzenią ‘z urzędu’, i mają do tego pełne prawo, regulowane odrębnymi ustawami dotyczącymi gospodarowania przestrzenią. Można powiedzieć, że w zakresie działania w przestrzeni publicznej jako mieszkańcy miast i wsi mamy bardzo dużo swobody do zaangażowanego działania na rzecz przestrzeni będącej naszym dobrem wspólnym.

Skuteczność społeczności obywatelskiej w działaniu wzrasta znacznie w procesie samoorganizacji, czyli poprzez powoływanie stowarzyszeń lub innych form organizacji ułatwiających koordynowanie współpracy, a także pozwalających na pozyskiwanie środków na ustalone wspólnie cele związane z konkretną przestrzenią ogólnodostępną. Obywatelska działalność organizacji pozarządowych przynosi najtrwalsze owoce w wyniku współpracy z instytucjami publicznymi, coraz częściej na zasadzie partnerstwa publiczno prywatnego.

Warto podkreślić, że bardzo wiele działań i motywacji dla społeczności lokalnej znajduje się właśnie w przestrzeni publicznej, ponieważ jest ona tym co fizycznie łączy ludzi. Od jakości, czyli od lepszego urządzenia przestrzeni pomiędzy nami, znacząco zależy to jak często i jak chętnie nawiązujemy ze sobą kontakt i w konsekwencji jak często jesteśmy skłonni współdziałać dla innych, istotnych społecznie celów.

Coraz częściej na forach rządowych i specjalistycznych przebijają się głosy, że to właśnie jakość zagospodarowania przestrzeni, w której żyjemy wpływa na jakość stosunków między ludźmi. Wydawałoby się oczywiste, że fakt np. posiadania wspólnie zbudowanego boiska we wsi stanowi o jej atrakcyjności dla mieszkańców, ale dopiero od niedawna dostrzega się związki pomiędzy takim faktem a poziomem ogólnego zadowolenia mieszkańców z życia.

Dobro wspólne

Korzystając z demokratycznej zasady współrządzenia, mieszkańcy-obywatele mogą mieć wpływ na jakość łączącej ich przestrzeni publicznej. Jedynie działając wspólnie mogą zwiększyć swoją skuteczność. Osiągnięcie pierwszych zadowalających efektów, np. wygospodarowanie nowego publicznego placu pod targowisko lub plac zabaw, zbudowanie boiska do gry, jest doskonałym zobrazowaniem tego, że przestrzeń publiczna jest podstawowym składnikiem dla zaistnienia dobra wspólnego.

Granice

Granice przestrzeni publicznej wyznacza umownie określona społeczność. Formalnie podstawowym wyznacznikiem ‘publiczności’ przestrzeni jest przypisana do niej własność. W praktyce jednak granice są dużo bardziej umowne i zależą bezpośrednio od osób zarządzających daną przestrzenią, zwiększających lub zmniejszających jej dostępność. Artysta X może przecież zamienić swoje własne mieszkanie w galerię malarską i nikt mu nie powie, że nie jest ono przestrzenią publiczną. Z drugiej strony, galerie handlowe mogą wydawać się przestrzenią w pełni publiczną, jednak dostęp do nich jest regulowany prywatną własnością i zyskiem.

Jak rozpoznawać przestrzeń publiczną w życiu codziennym? Granice przestrzeni publicznej to najczęściej ściana budynku, brama, płot lub inna forma zaznaczenia zmiany własności. Granice są wyczuwalne podświadomie, chodząc po mieście, po wsi, regularnie zadajemy sobie pytanie Czy wolno mi tu wejść? Granice są zależne od subiektywnych odczuć oraz od obowiązujących norm społecznych.

Przestrzeń społeczna

Zbliżona znaczeniowo do przestrzeni publicznej jest przestrzeń społeczna. Przymiotnik ‘społeczny’ można rozumieć jako: przynależący do określonej społeczności, np. przedszkolaków, uczniów, rehabilitantów. Przede wszystkim jednak słowo ‘społeczny’ ma wydźwięk: sprzyjający rozwijaniu więzi społecznych – zaprojektowany tak by społeczność czuła się dobrze. Przestrzeń społeczna będzie zatem wycinkiem bardziej uniwersalnej przestrzeni publicznej. Przestrzeń społeczna ulicy, przestrzeń społeczna placu – przestrzeń służąca formalnym i nieformalnym spotkaniom członków społeczności.

Dla osiągnięcia przestrzeni prawdziwie społecznej nie bez znaczenia są szczegółowe rozwiązania techniczne tej przestrzeni. Przykładowo, ilość przejść dla pieszych na ruchliwej ulicy, szerokość chodnika i ilość dostępnych przy nim miejsc odpoczynku, jakość oświetlenia nocą – to wpływa na nasze poczucie bezpieczeństwa. Ilość udogodnień takich jak niskie krawężniki przy wjazdach na ścieżkę rowerową lub przy zejściu na ulicę, drzewa zacieniające drogę w upalny dzień, bliskość usług w zasięgu pieszego spaceru, obecność dóbr kultury takich jak pomnik, rzeźba; to wszystko decyduje o komforcie korzystania z przestrzeni, który z kolei istotnie wpływa na to czy lubimy spędzać w niej czas czy nie.

Ustawodawstwo

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 717) w brzmieniu od 2010-02-15 określa "obszar przestrzeni publicznej" jako obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne, określony w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Bardziej konkretny dokument w postaci aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie ma obowiązku określania jakości zagospodarowania przestrzeni publicznej. Może jednak zaproponować „ustalenia dotyczące przestrzeni publicznych, parametrów i wskaźników…” (Dz. U. nr 164 poz. 1587 z 2003 r. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Sprecyzowanie tych parametrów powinno podlegać każdorazowo szerokiej publicznej dyskusji z udziałem zainteresowanych miejskich aktorów.

Faktyczne zagospodarowanie przestrzeni ma zatem szansę być w bardzo dużym stopniu zależne od oczekiwań społecznych. W celu wpływania na jakość przestrzeni publicznej oczekiwania te muszą zostać czytelnie wypowiedziane w formie postulatów, lub w formie stałej działalności zorganizowanych grup obywatelskich, które korzystając z praw demokracji, monitorują działania władz.

Europa

Jako obywatele Unii Europejskiej szybko dostosowujemy nasze wzorce przestrzeni publicznej do tych obowiązujących na Zachodzie. Samo pojęcie przestrzeni publicznej jest nam bliskie, jednak warto wspomnieć tu o nieco szerszym spojrzeniu na przestrzeń publiczną. Świadomie chciałbym się tu posłużyć najbardziej powszechną, a także stosunkowo dobrze rozbudowaną definicją przestrzeni publicznej dostępną na angielskiej wersji Wikipedii.

„Przestrzeń publiczna to rodzaj przestrzeni społecznej takiej jak plac miejski, będący dostępnym dla wszystkich niezależnie od płci, rasy, pochodzenia, wieku oraz poziomu społeczno-ekonomicznego. Jednym z wcześniejszych przykładów przestrzeni publicznych są błonia. Dla przykładu, do wejścia na nie, nie jest wymagany bilet, ani wchodzący nie są dyskryminowani na podstawie swojego pochodzenia. Centra handlowe są przykładami ‘przestrzeni prywatnej’ sprawiającej wrażenie ‘przestrzeni publicznej’.

Przestrzeń publiczna stała się również rodzajem probierza dla teorii krytycznej w relacji do filozofii, dla geografii (miejskiej), sztuk wizualnych, kulturoznawstwa, nauk społecznych i projektowania miejskiego.

Większość ulic, łącznie z chodnikami jest traktowanych jako przestrzeń publiczna, tak jak miejskie place i parki. Budynki rządowe (budżetowe – aut.) otwarte dla publiczności, takie jak biblioteki publiczne są również przestrzenią publiczną. Pomimo, że budynki lub nieruchomości będące własnością prywatną nie są traktowane jako przestrzeń publiczna, pozostają widoczne z chodników i arterii i w ten sposób mogą mieć wpływ na publiczny krajobraz wizualny, na przykład poprzez reklamę zewnętrzną.

Parki, targowiska, plaże, poczekalnie, itd. mogą być zamknięte nocą. Jako że ten fakt nie wyklucza żadnej grupy społecznej, ogólnie nie uznaje się go za ograniczającego wolności w użytkowaniu przestrzeni publicznej. Wejście do parków publicznych może być jednak ograniczone na podstawie miejsca zameldowania mieszkańca.

W krajach skandynawskich (Norwegia, Szwecja Finlandia), wszystkie obszary naturalne są postrzegane jako przestrzeń publiczna w myśl prawa: allemansrätten (prawo każdej osoby do przejścia, przekroczenia terenu).”

Przykłady

Niejednokrotnie przykładem najdoskonalszej przestrzeni publicznej była obwoływana plaża. Ta sama plaża, której setki kilometrów ogranicza nasz kraj od północy. Na plaży ludzie wchodzą w nieformalne kontakty, na plaży ludzie potrafią spędzić cały dzień na obserwowaniu zachowań innych ludzi, na plaży tolerowany jest stosunkowo mały dystans dzielący ludzi od siebie, co w okoliczności bycia prawie nagim, jest w naszej kulturze czymś niezwykłym i wyjątkowym.

Ambicją każdego miasta jest, by historycznie wyodrębniony, centralny obszar miasta funkcjonował jako oczywista, najatrakcyjniejsza przestrzeń publiczna miasta. I z tą przestrzenią mają problem miasta północnej Polski: Gdańsk – Długi Targ pod naciskiem komercjalizacji pochodzącej od przemysłu turystycznego traci swoją autentyczność, która mogłaby na co dzień przyciągać mieszkańców miasta; Szczecin – odważnie stara się kroczyć ku wodzie, jednak niejednoznaczny układ przestrzenny wynikający z nałożenia XIX planu miasta i arterii komunikacyjnych lat 6o-, 70-tych utrudnia identyfikację głównej przestrzeni publicznej; Koszalin – po własnoręcznym wyburzeniu substancji historycznej, nie może się zdecydować pomiędzy wpuszczeniem większej ilości samochodów do centrum (parking pod Rynkiem), a zhumanizowaniem głównych ciągów komunikacyjnych.

W kraju zatem trwa ożywiona dyskusja nad pożądaną formą naszych przestrzeni publicznych. Nie raz inspirujące przykłady można odnaleźć na pomorskiej wsi, gdzie jednoznacznie na pierwszym planie pojawia się interes mieszkańców i chęć poprawienia ich warunków bytowych. Coraz lepiej wyposażone place, łąki stają się centrami życia wiejskiego.

Przykłady miast naszych bliskich sąsiadów – Niemiec, Danii, Holandii, Belgii pozwalają, zdawałoby się, nie mieć wątpliwości co do przyszłego kierunku rozwoju naszych przestrzeni publicznych. Wyróżniać je powinien przede wszystkim zrównoważony udział środków transportu: autobus, bus, samochód, rower, pieszy, zamiast dzisiejszej totalnej dominacji samochodu, a także odważniejszy udział elementów przyrody – przykładem dawnych poniemieckich alei, każda główna ulica miejska powinna być obsadzona szpalerem szlachetnego drzewostanu. Powinny znikać bariery nie tylko przestrzenne (barierki, niepotrzebne krawężniki), ale i organizacyjne. Zapraszanie wszelkich aktywności ludzkich (drobny handel, kultura, sport, rozrywka) do centrum miast i wsi powinno pozwolić sprawić by na nowo zatętniły życiem, które na chwile uciekło przed ekrany komputerów i do handlowych molochów rodem z amerykańskich seriali.

Lektura dla zainteresowanych

Vademecum gospodarki przestrzennej (praca zespołowa), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2005

New city life - Gehl, Gemzoe, Kirknaes, Sternhagen Sondergaard, Copenhagen 2006

Życie między budynkami – Jan Gehl, oryg. Life Between Buildings, Wydawnictwo RAM, Kraków 2009

Język wzorców, Christopher Alexander, oryg. A Pattern Language, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008

www.communityplanning.net – ABC uspołecznionego planowania w Wielkiej Brytanii

www.frdl.pl – Forum Rozwoju Demokracji Lokalnej

www.partycypacjaobywatelska.pl – polska strona internetowa poświęcona promocji partycypacji społecznej w zarządzaniu przestrzenią publiczną

droga jest długa

2010-08-26T11:13:00.001-07:00

66.6% wydatków (pula 6,5 mln zł) Urzędu Miasta w ramach współpracy z organizacjami pozarządowymi skierowane na krzewienie kultury fizycznej może oznaczać tylko jedno: wracamy do korzeni demokracji. Dopiero wyćwiczeni niczym myronowi dyskobole (lub koszykarze AZS Koszalin), możemy dzielnie podjąć się współrządzenia miastem.

na rower

2010-08-23T09:48:00.000-07:00

Optymistyczny artykuł pozwala wierzyć, że rowerowa fala dopłynie i kiedyś do nas. Czy jednak w Polsce tak zafascynowanej Ameryką (czytaj: model rozwoju a lá supermarkety otoczone betonowym morzem parkingów i dom na przedmieściach) jest możliwy do zrealizowania model rozwoju miasta oparty na ekonomice kompaktowości? Czy też podobnie jak nasi zamorscy pobratymcy, musimy wpierw doświadczyć na własnej skórze asfaltowej (u nas polbrukowej) rzeźni na łąkach, laskach i polach, by po czterech dekadach "rozwoju" zorientować się, że jednak fajnie byłoby mieć miasto, w którym na pieszo można wyskoczyć na piwo, w którym w 5 minut można podskoczyć na rowerze po coś do centrum, w którym samochód jest potrzebny, żeby pojechać do IKEI w Poznaniu, a nie do Biedronki pod domem...

Więcej demokracji

2010-08-22T04:05:00.000-07:00

Zbliżają się wybory samorządowe. Oprócz zmian osobowych, dają też szansę przeprowadzenia strukturalnych zmian dotyczących myślenia o zarządzaniu miastem. Empiryczne przykłady zarówno dużych (Berlin, Londyn, Paryż) jak i małych północnoeuropejskich miast, pokazują że demokracja obywatelska na poziomie lokalnym zwyczajnie się opłaca.

Co zrobić by demokracja stawała się bardziej bezpośrednia? Na poziomie lokalnym - miasta i dzielnicy obywatel musi czuć że ma wpływ na swoje otoczenie. Niezbędne w tym celu jest oddelegowanie części władzy i decyzji w ręce najmniejszych jednostek administracyjnych - rad osiedlowych. Rady te swoją wielkością nawiązują do idealnej samorządnej społeczności demokratycznej, określanej w przedziale 5-10 tysięcy mieszkańców.

Żadna inwestycja z publicznych środków nie powinna odbywać się bez wiedzy mieszkańców - nie tylko w ostatnim procesie realizacji, ale także na samym początku każdego działania inwestycyjnego. Więcej, powinno rozważyć się zwiększenie budżetu rad osiedlowych tak, by samodzielnie mogły decydować o wydatkowaniu pieniędzy na przekształcanie najbliższego otoczenia, a docelowo takich usług jak: gospodarka mieszkaniowa, naprawy i konserwacja, ulice parki, policja, usługi w sąsiedztwie - a nawet - edukacja i opieka społeczna. tu szerszy artykuł

tu zaś nawiązanie do potrzeb przemiany mentalnej wśród urzędników i architektów: http://nightlybuilt.org/?p=1347

Bauhaus University Weimar

2010-07-22T04:53:00.000-07:00

jest krzesło do wspięcia się na

Od trzech lat Bauhaus University Weimar umożliwia absolwentom architektury i pokrewnych kierunków z całego świata wykonywanie swojej pracy doktorskiej w ramach Urban Heritage Research Program (w wolnym tłumaczeniu Program Badawczy Dziedzictwo Miejskie).

Pod koniec czerwca, po przejściu wszelkich procedur kwalifikacyjnych, otrzymałem miłą informację o przyjęciu mnie na studia pod opieką profesora Franka Eckardta [tu CV i lista arcyciekawych aktywności], który zgodził się być promotorem mojej anglojęzycznej pracy.

W związku z moją utrwaloną tendencją do obnażania pracy w trakcie pracy, w zgodzie z hasłami anarcho-demokracji i otwartego procesu twórczego, założyłem bloga, na którym sukcesywnie będą pojawiać się wszelkie treści związane z doktoratem o roboczym tytule: German Urban Heritage as a Design Factor in Polish Middle Pomerania.

http://workshopkoszalin.wordpress.com/ zapraszam.

Weimar.... bo tu bije źródło.

Prof. Ella Chmielewska (University of Edinburgh) i Jerzy Elżanowski (Montreal, Canada) - to oni wpłynęli na moją decyzję o wyborze Bauhausu na miejsce ubiegania się o doktorat.

Pecha Kucha Night Koszalin #1

2010-05-27T01:39:00.000-07:00

http://pechakucha.koszalin.pl/

niebawem zaktualizujemy koszalińską stronę peczakczy, na której będzie można śledzić aktualne informacje oraz relacje z poprzednich wydarzeń.

Weź udział w pierwszej oficjalnej odsłonie koszalińskiej peczakczy! Zgłoś swoją prezentację do 23 czerwca. Start - piątek 25 czerwca o 20.20!

W piątek wieczorem obowiązują te same zasady jak zawsze:
1. bawimy się świetnie biorąc aktywny udział w akcji
2. siedzimy wygodnie na materacach, można przynieść swoje poduchy
3. palimy na zewnątrz lokalu

Autorem plakatu jest Wojciech Grela .

Pomeranian Super Bunker

2010-05-27T01:30:00.000-07:00

Nasi niemieccy partnerzy ze stowarzyszenia Urbanophil pod tym linkiem opublikowali swój raport z warsztatów. Oprócz obiektywnej relacji z wydarzeń postawione zostają w nim istotne pytania o przyszłość wspólnego dziedzictwa Rosji, Niemiec, Wielkiej Brytani i USA, które znalazło się na terenie Polski i które dzisiaj poprzez przeprowadzone warsztatowe działania ujawnia swoją europejską przynależność. Verena Pfeiffer i Lukas Foljanty sugeruują, że odpowiedzi dotyczące tego wspólnego powojennego dziedzictwa mogą zostać wypracowane na drodze dalszych działań, korzystając z faktu dogodnego położenia Super Bunkra w połowie drogi pomiędzy Niemcami i Rosją, 30km na południe od Koszalina.

6 czerwca w Instytucie Wzornictwa Politechniki Koszalińskiej odbyła się prezentacja wyników międzynarodowych warsztatów koncepcyjnych. Zapraszam do zapoznania się z treścią projektu poniżej oraz z raportem na stronie: http://warsztat.koszalin.pl/

Do niedawna lasy zachodniopomorskiej gminy Tychowo ukrywały w tajemnicy przed światem infrastrukturę wojskową. Dwa bunkry wybudowane na zlecenie armii sowieckiej między 1969 a 1971 rokiem były przypuszczalnie miejscem składowania głowic nuklearnych o mocy 500 megaton. Miejsce było utrzymane jako tajne, aż do wycofania wojsk rosyjskich w latach 1992-93. Niedługo potem dostało się pod opiekę jednostki więziennej, która zagospodarowała obiekty wojskowych koszar. Dwustu więźniów stanowi główny kontekst społeczny obszaru.

Trzy kilometry dalej znajdują się ślady poniemieckiego obozu jenieckiego (1943-45) Stalag Luft IV dla 10.000 pilotów alianckich od 18 lat regularnie odwiedzane przez ostatnich żyjących amerykańskich i brytyjskich więźniów. Pomimo skromnego zachowania substancji materialnej obozu, na miejscu niedaleko stacji kolejowej Podborsko, przy udziale lokalnego stowarzyszenia (Stowarzyszenie Luft IV w trakcie rejestracji) powstał zalążek miejsca pamięci.

Specyfiką otoczenia jest wysokie, strukturalne bezrobocie i utrudnione szanse rozwoju gospodarczego z uwagi na izolację przestrzenną.

Cel projektu:
Podjęcie wszechstronnej analizy potencjałów miejsca: przestrzennego, symbolicznego, ideologicznego, społecznego. W oparciu o uzyskaną wiedzę, podjęcie interdyscyplinarnych działań projektowych dla stworzenia wizji możliwych kierunków rozwoju wybranego obszaru. Wizja ma posłużyć określeniu możliwych efektów synergii pomiędzy zdiagnozowanymi potencjałami.

3-6 czerwca 2010 - Warsztat projektowy z udziałem studentów i absolwentów kierunków związanych z kształtowaniem przestrzeni, pod opieką zaproszonych specjalistów we współpracy TUBerlin, TU Koszalin, TU Łódź, OZ Dobrowo, Stowarzyszenia Luft IV.

Partnerzy:
POLSKA
- Jednostka więzienna, OZAŚ Dobrowo (gospodarz wydarzeń)
Jednostka powstała w koszarach obsługujących wcześniej bunkier atomowy. Osadzeni więźniowie regularnie uczestniczą w pracach społecznych w ramach procesu resocjalizacji.
- Instytut Wzornictwa Politechniki Koszalińskiej
- Stowarzyszenie Luft IV, Koszalin
Stowarzyszenie składa się z lokalnych działaczy, znawców kultury, którzy uczestniczą od początku w procesie odkrywania pamięci po obozie jenieckim Stalag Luft IV, pośrednicząc pomiędzy byłymi jeńcami oraz lokalnymi władzami, w celu stworzenia godnego miejsca pamięci.
NIEMCY
- Uniwersytet Techniczny w Berlinie, Wydział Planowania Miejskiego i Regionalnego (partner badawczy)
- grupa Urbanophil (partner badawczy)

Autorem plakatu jest Wojciech Grela .

MeloZap w nowej odsłonie

2010-05-18T14:23:00.000-07:00

Zimową szarugę Parku Książąt Pomorskich w centrum Koszalina rozjaśnił rozbłysk nocnej akcji. Dzieło zmarłego przed kilku laty koszalińskiego rzeźbiarza Melchiora Zapolnika pozyskało nowe szaty. Rzeźba nagle zaistniała w miejskiej przestrzeni.

Być może anonimowość przeprowadzonych działań nie pozwoliła na dopowiedzenie reszty. Chcemy, żeby kultura wróciła do domowych pieleszy! Akcja wobec niepewności - czy można cieszyć się ze zmiany, czy traktować ją li tylko jako akt wandalizmu (bo przecież nikt nie zaplanował tego czynu wspólnie z urzędnikami) - przeszła ciszą wobec przestrzennego krzyku.

Oprócz działania skoncentrowanego na rzeźbie, mimochodem inny apekt miejsca został wydobyty. Ulica Piastowska zaplanowana jako parkowa aleja z czasów niemieckich, zaistniała wreszcie jako doskonałe tło dla ekspozycji. Kto wie na ile przypadek to zrządził, że rzeźba stanęła tuż przy osi ulicy. Może będzie to pierwszy krok do wprowadzenia współczesnej sztuki z powrotem do przestrzeni publicznych?

blog

2010-05-09T12:41:00.000-07:00

Niebawem pojawi się kompilacja ostatnich i bierzących wydarzeń: Pecha Kucha Koszalin #1, Bauhaus Universitaet Weimar Urban Heritage workshop, Urban Energy Box Gdańsk, Future City Game Koszalin, Pomeranian Super Bunker, Pecha Kucha Koszalin Prototype ## (kolejne spotkanie z cyklu już 11 czerwca o 20.20 w BWA! ) .

Relacja z miejskich warsztatów "Jak to ruszyć? MARKA CENTRUM KOSZALINA" już jest na stronie Warsztatu Koszalin . Prezentacja wyników dwudniowych działań z udziałem 30 uczestników odbyła się w sobotę 14 maja o 14.00 w bibliotece publicznej.

Logo we współpracy z Łukaszem Adamczykiem.

Pecha Kucha Koszalin #1 26 kwietnia

2010-04-13T03:25:00.000-07:00

W poniedziałek o 20.20 rozpocznie się pierwsza "peczakcza" w Koszalinie.

Oficjalna strona (jeszcze do poprawki): www.pechakucha.koszalin.pl .

Oficjalna grupa na facebooku jest już też.

Przyjdź, opowiedz w nieformalnej atmosferze o swoich projektach, pomysłach, planach, pasji. Jedyna zasada to 20 slajdów po 20 sekund.

Aby zgłosić swoją prezentację wystarczy wysłać maila z jej krótkim streszczeniem na: koszalin@pechakucha.pl .

Start: BEWUA, poniedziałek 26 kwietnia, 20.20

Pomysł wieczorów, w których chętne osoby przedstawiają krótkie prezentacje 20 slajdów x 20 sekund narodził się w środowisku architektów w Tokio i szybko rozciągnął na cały świat. W Koszalinie chcemy wystartować 'peczakczę' w jak najbardziej otwarty sposób, by pomagała scalać środowiska kreatywne.

Autorem plakatu jest Filip Grabski, autorem www Mateusz Jankowski.
Dzięki chłopaki!

SMART GROWTH - KOSZALIN - INTELIGENTNY ROZWÓJ

2010-03-03T05:18:00.000-08:00

2 marca 2010 Wydział Architektury Urzędu Miasta Koszalin zorganizował debatę pt. Rozwiązania komunikacyjne w Śródmieściu Koszalina. Liczna widownia dyskutowała aż z 10 prelegentami - specjalistami i mieszkańcami przedstawiającymi swoje uwagi, analizy i pomysły dla centrum Koszalina. Obecnie pracownicy UM przygotowują syntezę , podsumowanie debaty, które będzie dostępne w internecie. Do tego czasu zachęcam do zapoznania się z moją prezentacją pt . SMART GROWTH - KOSZALIN - INTELIGENTNY ROZWÓJ i jej szkicem jej tekstu, skróconym podczas wystąpienia pod pręgierzem czasu:

Celem mojego wystąpienia jest przedstawienie dwóch podstawowych modeli obsługi komunikacyjnej miasta i wskazanie ich silnych relacji do sposobu życia w mieście oraz odpowiadające im struktury przestrzenne. Pojawią się również propozycje konkretnych rozwiązań przestrzennych możliwych do uzyskania dzięki odpowiednim rozwiązaniom komunikacyjnym. Wyjściowym założeniem jest, że wszystkim nam tutaj zgromadzonym zależy na ożywieniu ekonomicznym centrum miasta.

Stara prawda mówi, że miasto najlepiej poznasz po przedmieściach. Proponuję rzut okiem na to, w jaki sposób rozwija się nasze miasto. Zdjęcia koszalińskich przedmieść zostały zestawione z analogicznymi miejscami w dowolnych miastach USA. Przedmieściowienie wszystkiego jest w Koszalinie faktem.

Wysokie wskaźniki parkingowe i polityka rozwoju oparta na samochodzie, indywidualnej konsumpcji i wysokiej dostępności kredytów na domy jednorodzinne, została skompromitowana w Stanach Zjednoczonych już w latach 70-tych. American Drem nawalił. Zaczęły powstawać liczne organizacje takie jak Smart Growth, Project for Public Spaces, które zaczęły przeciwdziałać efektom eksurbanizacji, erozji śródmieść powstałych w wyniku powyższych czynników i możliwych do zaobserwowania również w Koszalinie.

Wysokie wskaźniki parkingowe i poddańczość wobec inwestorów generują uzależnienie mieszkańców od samochodu, przez co przestrzeń pokonywana jest w zasadzie od punktu A do punktu B, to co po drodze, nie liczy się. Przestrzeń, przy przyzwoleniu czy obojętności wszystkichwystawiona jest na jałowienie. Na potwierdzenie, że takie myślenie o przestrzeni dociera powoli do śródmieścia proszę spojrzeć na wykonany niedawno remont ulicy Waryńskiego. Wylany od ściany do ściany asfalt i polbruk, nie mają nic wspólnego z jakością niedalekiej poniemieckiej ulicy Grottgera.

Szanowni Państwo, Koszalin NIE JEST miastem amerykańskim. Nie mamy czasu by iść tą samą drogą, by wyciągać z niej wnioski po 30 latach zaniechań w kształtowaniu prawdziwego miasta. Koszalin JEST miastem północno-europejskim. Dużo bliżej nas mamy bogatą tradycję gęstych miast tętniących życiem swoich mieszkańców. Wybrałem spośród nich podobne wielkością Leuven (90 tys. mieszkańców). W czytelnym, historycznie wyodrębnionym przestrzennie śródmieściu mieszka większość mieszkańców miasta. Gęsta sieć zabudowy pozwala na utrzymanie sie wielofunkcyjności śródmieścia, które jest obsługiwane z pierścienia obwodnicy o srednicy nieco większej od koszalińskiej (1,8 km > 1,5 km). Główne centra logistyczne oraz większe parkingi zbiorcze znajdują się na zewnątrz pierścienia. Ulice centrum nie są zdominowane przez żaden środek transportu, a jeśli przez cokolwiek, to przez licznych pieszych.

Na tej samej europejskiej tradycji urbanistyki formułowane są wytyczne do Polskiej Polityki Architektonicznej (na slajdzie stan Projektu z XII.2009). Zwraca się w tej polityce uwagę na znaczenie wzajemnych relacji zespołów zabudowy mieszkaniowej, dzielnic centralnych, koncentracji zatrudnienia i usług, terenów otwartych i krajobrazu, układów komunikacji. Dokument ten przestudiowany głębiej nie daje złudzeń co do modelu, który będzie sprzyjał trwałemu rozwojowi Koszalina. Powinniśmy zatem podjąć wszelkie działania ku dogęszczaniu śródmieścia i ku wyzwalaniu go spod dominacji samochodu (nie mylić z wyzwalaniem od dostępności samochodowej).

Niedawno, 2 lutego, Rząd przyjął projekt ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (Ministerstwo Infrastruktury) w której wyznacza gimnom powyżej 50tys. mieszkańców obowiązek przygotowania planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego, w którym znajdzie się ewaluacja m.in.:
- stanu zagospodarowania przestrzennego [...]
- sytuacji społeczno-gospodarczej danego obszaru
- wpływu transportu na środowisko (okaże się co jest lepsze - samochód czy autobus)
- potrzeby zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego, w szczególności potrzeby osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej zdolności ruchowej, w zakresie usług przewozowych.

System przemieszczeń osób, oparty o motoryzację indywidualną, jest wprawdzie bardzo korzystny i chciany przez społeczeństwo, ale jednocześnie przynosi niepożądane skutki, takie jak zatłoczenie dróg, zanieczyszczenie środowiska i wypadki. Aby uniknąć nasilania się tych zjawisk w przyszłości, wraz z oczekiwanym wzrostem mobilności społeczeństwa europejskiego, konieczny jest priorytet dla rozwoju transportu zbiorowego, w tym także transportu miejskiego.

A.Rudnicki, W. Starowicz TMiR 06/2005

Unia Europejska wyraźnie promuje ekologiczny, efektywny, ekonomiczny, nowoczesny miejski transport zbiorowy. Niezależnie od naszych przekonań nie wypada więc prosić jej o środki na budowę parkingu w centrum miasta, czy miejskiego węzła wielopoziomowego. Należy rozważyć, czy konflikt polityki miasta z polityką unijną jest pożądany i czy nie łatwiej iść pozornie trudniejszą drogą.

R. Kucharski – list do Koszalininian 02/2010

Obsługa komunikacyjna Śródmieścia Koszalina

Kończąca się powoli zima w swoim kulminacyjnym momencie, przy pomocy śniegu pokazała jak marnotrawstwo przestrzeni jest powszechne na naszych ulicach. Ile powierzchni jest tak naprawdę niezbędnych do skomunikowania miasta, a ile możnaby wykorzystać na lepsze urządzenie ulic i wprowadzenie bezpiecznych ścieżek rowerowych. Co ważniejsze, ten sam stan znajduje potwierdzenie we wstępnych obliczeniach parkingowych przeprowadzonych we współpracy ze specjalistami z Politechniki Krakowskiej. Obszar Śródmieścia dla uczytelnienia obliczeń został podzielony na obszary parkingowe, dla których obliczono i później zsumowano: ilość dostępnych miejsc parkingowych, wysokość zapotrzebowania na miejsca parkingowe wynikającą z ilości powierzchni usług i mieszkań znajdujących się na danym obszarze. Zapotrzebowanie zwiększono perspektywicznie o możliwą do wprowadzenia zabudowę wielofunkcyjną. Zastosowane współczynniki obliczeniowe są uśrednionymi współczynnikami stosowanymi w maistach europejskich, w tym już niektórych polskic. Założone współczynniki odpowiadają przyszłemu stanowi miasta, które w znacznie większym stopniu obsługiwane jest przez komunikację zbiorową i rowerową, do czego Koszalin doskonale się nadaje i wyłącznie dążeniu do takiego stanu będzie sprzyjać ustawodawstwo i budżet Unii Europejskiej w najbliższych dekadach.

Do obsługi Śródmieścia wewnątrz pierścienia obwodnicy proponuję wykorzystać System SCAFT polegający na zapewnieniu dostępu do centrum przy pomocy mniejszych pętli, rozdzielonych lub sprżężonych ze sobą (zależnie od oczekiwanego stopnia swobody poruszania się po centrum), zakładający utrudnienie relacji tranzytowych przez centrum. Są one nadal możliwe, ale znacznie spowolniony ruch (do 30 km/h) powinien zachęcać podróżnych udających się samochodem za śródmieście, do korzystania w tym celu z obwodnicy.

Na system obsługi samochodoowej, nałożone są sieci bezpiecznych ścieżek rowerowych (niedawny projekt wykonany na zlecenie Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Pomorza Środkowego) oraz nieznacznie zmodyfikowanej sieci linii autobusowych. Propozycja polega na zwiększeniu ilości linii przebiegających bezpośrednio przez Rynek, po to by mógł na powrót stać się naturalnym , łatwo dostepnym miejscem spotkań dla mieszkańców.

Możliwy do uzyskania efekt, bez znaczących nakładów inwestycyjnych pokazany jest na kolejnych slajdach. Spowodowane w ten sposób podniesienie jakości przestrzeni publicznych miasta, przeprowadzone w sposób konsekwentny i spójny z całościową polityką rewitalizacji śródmieścia stwirzy szansę na podniesienie konkurencyjności śródmieścia w stosunku do przedmiejskich centrów handlowych.

Jakość przestrzeni miejskiej warunkuje powrót ŻYCIA do centrum miasta

Jakość w Śródmieściu to: dostępność różnorodnych funkcji bez potrzeby użycia samochodu, zróżnicowana zabudowa (kamienice, wille, bloki, hybrydy, biuriowce, sport, kultura, usługi, handel...).
Niższe wskaźniki parkingowe, to niższe koszty inwestycji, lub koszt, który można skierować na cele zagospodarowania np. terenów zielonych (np. jedna rzeźba zamiast jednego miejsca parkingowego).

I. ZAMIAST nowych miejsc parkingowych, zrównoważony transport miejski wspomagany systemem monitorowania komunikacji.

II. Ulice: Młyńska, 1 Maja, Zwycięstwa (cardo i decumanus miasta) – ograniczenie do DWÓCH pasów jezdni zapewni równy udział: komunikacji indywidualnej i zbiorowej, pieszych, rowerów, parkingów, drzew, rzeźb, okazjonalnych powierzchni usługowych.

III. Zarządzanie centrum miasta – analogicznie do centrów handlowych:

- współpraca na rzecz uatrakcyjnienia oferty handlowej,

- dogęszczanie śródmieścia wysokiej jakości budynkami hybrydowymi łączącymi usługi + mieszkania + parkingi zbiorcze. PPP.

- kształtowanie zielonych przestrzeni publicznych – mieszkania wokół parków.

- promowanie zalet życia w centrum – ekonomika kompaktowości, miejski tryb życia.

IV. Restrykcyjna polityka parkingowa sprzyja poczuciu ekskluzywności centrum, generuje ruch pieszy, który jest warunkiem obcowania z witrynami i życiem ulicznym.

V. VIVACITY to równouprawnienie wszystkich środków transportu.

II poł. XX wieku to samochód. Wiek XXI to VIVACITY.

Konsultacje:

Rafał Kucharski (Politechnika Krakowska)

Jan Jakiel (SISKOM Warszawa)

edukacja przestrzenna w Koszalinie

2010-01-17T13:41:00.000-08:00

http://www.samper.pl/tryptyk_edukacyjny/tom1/tryptyk-edukacyjny-tom1-scenariusze.pdf

ktokolwiek widział, ktokolwiek wie nt. podobnych działań podejmowanych na terenie Koszalina jest proszony o pilny kontakt z autorem bloga.

Koszalin północną dzielnicą Poznania

2010-01-12T14:32:00.000-08:00

Mamy szczęście posiadać tak uporządkowanych sąsiadów u południowych granic miasta. Jedno ze świetnych działań, które moglibyśmy przeszczepić na nasz grunt to mapa miasta z naniesionymi 'niepokojącymi miejscami' naniesionymi na nią przez zaniepokojonych mieszkańców. Oprócz pozytywnej konwergencji energii społecznej, urzędnicy miejscy nie musieliby się głowić co robić z wolnym czasem.

http://www.idp.org.pl/mapa/

czy ktoś jest na tyle zręczny, żeby zacząć taką mapkę dla Koszalina?

Koszalin wyzwolony

2010-01-11T08:07:00.000-08:00

Sporo ostatnio mówi się o konsultacjach społecznych, głównie jednak w oparciu o dotychczasowe koszalińskie doświadczenia. Te zaś pokazują, że konsultacje są robione pro forma, bo tak każe ustawa, lub, co świadczy o nadawanej im randze: spychane są na "ostatnią stronę dokumentu" (jak tłumaczył J. Kammer za co mu dziękuję nie próbując tutaj nikogo ani oskarżać ani winić). Koszalin po prostu nie chce jeszcze odbierać sygnałów o korzyściach z demokracji bezpośredniej (stojącej bliżej zarówno demokracji innowacyjnej, jak demokracji obywatelskiej) płynących bardzo wyraźnie z Warszawy czy np. Wrocławia.

Sens konsultacji może być dużo głębszy, wtedy jednak warto mówić o uspołecznionym procesie planistycznym, którego założenie polega m.in. na tym że:
- przy podejmowaniu decyzji liczy się ze stanowiskiem wypracowanym wspólnie przez władze i społeczność
- równie ważne jak sam pomysł jest proces jego wdrażania i monitoring efektów. Odpowiedzialność powinna być ponoszona za długotrwały efekt wydanych pieniędzy, nie tylko powierzchowne odmalowanie fasad. W demokracji pośredniej opartej o 4 letni system kadencyjny, decydenci w rzeczywistości uwolnieni są od społecznej odpowiedzialności za konsekwencje lub efektywność wydawanych milionów. Oczywiście nie ma prostych kwestii - trudno narzekać że powstało Forum dając dziesiątki miejsc pracy, ale za cenę wyssania życia z centrum. Można jednak narzekać na to że 10 rodzin cieszących się nowymi domami jednorodzinnymi zrujnowało piękny kiedyś pejzaż okolic Jeziora Lubiatowskiego... Po prostu brakuje przełożenia decyzji ekonomicznych i społecznych na jakość kształtowanej w ich wyniku przestrzeni. Nikt mi nie wmówi że nowej biedronki na rogu Traugutta i Zwycięstwa nie dałoby się wpisać w bardziej spójny i miejskotwóczy kompleks usługowo mieszkalny, który stałby się zalążkiem dzielnicowego centrum. A tak, mamy tylko coraz większe morze betonu. Czy inny przykład - nowootwierającego się Kauflandu przy Morskiej ma być odpowiedzią na to jakie chcemy mieć miasto? Miasto betonowego bezkresu?

Wolny rynek wolnym rynkiem. Ukształtowana przestrzeń trwa jednak nie 4, lecz 40 lub 400 lat później. Pytanie co robi się w odpowiedzialnym za te decyzje Wydziale Architektury oprócz wydawania pozwoleń na coraz to bardziej zaskakujące nas budowle?

Chyba każdy przedsiębiorca wie, że projekt czy biznesplan nie kończy się na pomyśle i oddaniu projektu do realizacji. Ducha przedsiębiorczości wciąż brakuje w polskich urzędach miejskich - gdzie wciąż przeważa wiosłowanie zamiast sterowania. Prawdopodobnie w konsekwencji tego, z drugiej strony lady urzędniczej brakuje też zorganizowanej społeczności która mogłaby stać się partnerem do dyskusji. (1.) Spójrzmy obiektywnie - forum internetowe żadnym wiarygodnym partnerem do dyskusji nie jest.

Dopiero przy woli współpracy ze strony władz, popartej zatrudnieniem profesjonalnych moderatorów, lub stworzeniem szerokiego, od początku do końca jawnego programu współpracy opartego o przejrzystą informację dotyczącą planowanych inwestycji (2.) możemy mówić o konsultacjach społecznych. Wszystko inne jest farsą. Werdyktu prezydenta MM odnośnie Rynku nie zmieniłoby przecież ani 0 ani 1000 opinii wyrażonych za pomocą zawężonych ankiet, bo praktycznie żaden przepływ informacji nie wiązał wcześniej (tzn. od początku rozważania inwestycji) wyrażających opinie z podejmującym decyzje. Poprawcie mnie jeśli jakieś gesty ze strony władz mnie ominęły, być może byłem jeszcze wtedy młokosem...

Świetna relacja z niedzielnego pobytu w śródmieściu [Gość] trafnie oddaje tragiczny stan naszego miasta. Jeśli to jeszcze tu nie padło, powtórzę: Centrum Koszalina UMIERA. Życie społeczne Koszalina UMIERA. Pytanie, czy nam z tym dobrze, czy tak właśnie musi być w Polsce, bo "przecież dopiero cieszymy się naszym nowo nabytym kapitalizmem". Zdaję sobie sprawę, że dojrzewanie do demokracji obywatelskiej i czerpanie z niej korzyści jest długim procesem. Przeraża mnie jednak kierunek w jakim pogodnie zmierza nasze miasto przede wszystkim w aspekcie absolutnie liberalnej polityki samochodowej. Niedługo już wszyscy będziemy siedzieć w metalowych puszkach przemieszczając sie z garażu domu na przedmieściach do CH i do pracy. Centrum wyludni się.

Na nowe inwestycje (np. aquapark, którego połowę działki zajmie parking na kilkaset miejsc... Warto zauważyć, że przy nieco większym komplekcsie sportowym w 2mlnowej stolicy - warszawianka - miejsc postojowych jest zaledwie kilkadziesiąt...) patrzyłbym przychylniej gdyby nie fakt, że dokładnie przez to samo samochodowe uzależnienie w latach 70-90tych przechodziły USA. Jest sporo pozytywnych przykładów, z ktorych możemy czerpać dużo bliżej - Skandynawia 40 lat temu nie była jeszcze superbogata,a już wtedy zaczęła sobie radzić z nadmiarem samochodów w śródmieściach. (3.) Myślę, że tu jest miejsce na rzeczową debatę publiczną o tym jakiego miasta chcemy - opartego na modelu włosko-amerykańskim (wszędzie motorem lub autem), czy na modelu północno europejskim (busem, rowerem, autem, pieszo..)

Wszyscy zgadzamy się z hasłem Koszalin - PEŁNIA ŻYCIA!
W konfrontacji z trybem życia jakiemu sprzyja obecna polityka miejska, obawiam sie, że nikogo na dłuższą metę nie zadowoli taka hipokryzja.

c.d.n.

odniesienia:
1. bestseller lat 90tych - Rządzic inaczej Davida Osbourne'a i Teda Gaeblera - jest dla nas wciąż aktualny.
2. np. w: handbook Strategii informacji i komunikacji spoęłcznej - www.grandstravaux.net
3. np.: New city life autorstwa Larsa Gamzoe i Jana Gehla. Tego drugiego będzie można spotkać na BUDMie w Poznaniu 20 stycznia.

zacznijmy od końca

2009-12-29T16:45:00.001-08:00

co chcemy w mieście mieć...
Same auta..

czy więcej równowagi..

Bariery..

czy otwartą i dostępną przestrzeń..

Zamieszczam wykonaną w ramach dyplomu analizę potencjału przestrzennego śródmieścia. Takie ewolucyjne łatanie dziur, intensyfikowanie zabudowy, uczytelnianie przestrzeni... Taka matryca mogłaby stanowić wizualny podkład do wniosków inwestorskich lub indywidualnych wizji - czytelną obrazową platformę do planistycznej dyskusji. Rolą obowiązującego m.p.z.p. nie jest tworzenie uzgodnionego docelowego obrazu miasta w jakim chcemy żyć. Być może coś sprzyjającego pobudzaniu wyobraźni mogłoby stanowić element wspomagający budowanie zbiorowej świadomości miejsca. Ale to takie gdybanie niepraktyka ;)

Jasny fiolet - kwartały wymagające dogęszczenia i/lub uczytelnienia
Ciemny fiolet - proponowana zabudowa
Czerwony - ważniejsze obiekty publiczne
Jasny czerwony - struktura przestrzeni pieszych
P - parkingi zbiorcze

Prezydent podjął decyzję odnośnie koncepcji zagospodarowania Rynku Staromiejskiego

2009-12-27T13:17:00.000-08:00

22 grudnia 2009 roku Prezydent Mirosław Mikietyński rozstrzygnął kwestię zagospodarowania Rynku Staromiejskiego w Koszalinie.

Po analizie wniosków sądu konkursowego obradującego pod przewodnictwem znanego architekta Andrzeja Owczarka, członka oddziału SARP w Łodzi, sędziego wielu konkursów architektoniczno – urbanistycznych, uwzględniając wnioski dyrektora Wydziału Architektury i Urbanistyki UM Iwony Stepanow, po wnikliwym zapoznaniu się z opiniami mieszkańców i radnych Rady Miejskiej w Koszalinie, Prezydent podjął decyzję, iż Rynek powinien zostać zagospodarowany zgodnie ze zmodyfikowaną koncepcją autorstwa Jakuba Pszenicznego.

Zdaniem Pana Prezydenta przedstawiona koncepcja w sposób najpełniejszy i architektonicznie spójny oddaje charakter obecnego zagospodarowania Rynku. - Koncepcja nie zakłada rewolucji architektonicznej i nie jest kontrowersyjna. Do obecnego sposobu zagospodarowania terenu odnosi się z szacunkiem, a jednocześnie wprowadza rozwiązania, które są konieczne do ożywienia serca miasta, na co czekają od wielu lat mieszkańcy - mówi prezydent Mirosław Mikietyński. Podstawową zaletą zwycięskiej koncepcji, poza jej stylem i charakterem, jest jej łatwość realizacji. Lifting budynku Ratusza jest stonowany, konserwatywny, nie zakłada istotnej przebudowy obiektu.

Prezydent i architekci miejscy - po przeanalizowaniu wszystkich opinii - podtrzymali generalne założenie, że budowa parkingu podziemnego pod Rynkiem Staromiejskim w Koszalinie jest w pełni uzasadniona. Takie rozwiązania funkcjonują w większości europejskich miast np. w Kolonii, Barcelonie, Nicei, Madrycie, Paryżu. Trudno wyobrazić sobie, aby współczesne miasta w rozwiązaniach komunikacyjnych opierały się tylko na standardowych miejscach parkingowych w centrach. Żadne centrum nie jest w stanie obsłużyć ruchu turystycznego w oparciu o same parkingi zewnętrzne. Parking w centrum miasta to racjonalne gospodarowanie najcenniejszymi nieruchomościami w mieście. To również usprawnienie komunikacji poprzez eliminację części ruchu kołowego z głównych arterii miasta poprzez zatrzymanie części pojazdów na parkingu oraz ograniczenie parkowania wzdłuż ulic i na chodnikach. Budowa parkingu podziemnego pod Rynkiem powinna być powiązana z wyznaczeniem stref uspokojonego ruchu kołowego, ograniczonego parkowania, a także z budową parkingów zlokalizowanych na obrzeżach centrum, wokół historycznego układu urbanistycznego (wokół zabytkowych murów staromiejskich). Za budową parkingu przemawiają również następujące aspekty: parking będzie obsługiwał mieszkańców przyjeżdżających do centrum, klientów Urzędu Miejskiego, pracowników magistratu, a także osoby, które będą korzystały z nowej oferty usług świadczonych na terenie Rynku. Budowa parkingu umożliwi także docelowe uwolnienie nieruchomości w centrum miasta, które zabudowane są garażami dzięki temu, że zabezpieczy miejsca postojowe dla właścicieli i użytkowników garaży. To zaś może spowodować istotną zmianę wizerunku miasta. W związku z dynamiką wzrostu liczby użytkowników samochodów problem parkowania w miastach jest coraz dotkliwszy, a planowane parkingi na obrzeżach centrum nie zabezpieczą wystarczającej ilości miejsc postojowych, zatem parking podziemny będzie ich uzupełnieniem. Dzięki parkingowi podziemnemu znikną uciążliwe parkingi naziemne wewnątrz kwartałów mieszkaniowych oraz "dzikie" parkowanie pod oknami, a powstałe wolne przestrzenie będą mogły być zagospodarowane jako zieleń i tereny rekreacyjne. Budowa parkingu spowoduje uspokojenie ruchu na powierzchni terenu, a to skutkować może ograniczeniem lub wyłączeniem tego terenu z ruchu pojazdów. Tak wytworzona przestrzeń stanie się atrakcyjniejsza i bardziej przyjazna dla mieszkańców.

Mając na uwadze znaczenie budowy parkingu pod Rynkiem Prezydent przewiduje następujący tryb realizacji tego zamierzenia. - Do końca stycznia Zarząd Dróg Miejskich zobowiązany jest do przedstawienia studium komunikacyjnego dla terenu Rynku z uwzględnieniem całego terenu miasta. Następnie zostanie zorganizowany przetarg na koncesję na roboty budowlane i usługi. W ramach tego przetargu miasto będzie poszukiwać prywatnego operatora, który w zamian za korzystanie przez określony czas z parkingu podziemnego i budynku, zaprojektuje i wybuduje oba obiekty, a dodatkowo zrealizuje zwycięską koncepcję. Jeżeli wynik przetargu będzie negatywny, to decyzja o budowie parkingu zostanie przeanalizowana pod kątem możliwości budżetowych miasta i wtedy zapadnie decyzja, co do realizacji inwestycji - uważa Krzysztof Hołub, zastępca prezydenta.

Zdaniem Prezydenta Mirosława Mikietyńskiego przedstawione założenia architektoniczne w zakresie obiektu na rynku muszą zostać uzupełnione poprzez wyodrębnienie w większym zakresie przestrzeni publicznej (restauracje, kawiarnie, galerie, odpoczynek, możliwość prowadzenia i organizowania spotkań z mieszkańcami, organizowania przedsięwzięć rozrywkowych, uroczystości, koncertów) która przyciągnie na rynek mieszkańców, stworzy mieszkańcom i turystom atrakcyjną i interesującą przestrzeń. Koncepcja powinna zostać uzupełniona o elementy zieleni (o co wnosili mieszkańcy i radni) i tzw. małej architektury. Te działania powinny zmierzać do wytworzenia ciekawego, niepowtarzalnego klimatu centralnego placu miasta, który od wieków skupiał życie mieszkańców wokół spraw ważnych, stanowiąc o charakterze miasta, będąc jego wizytówką.

****

Robert Grabowski
rzecznik prasowy

pismo i pamięć

2009-12-15T07:41:00.001-08:00

Tym, którzy nie dali rady wstać na poranną godzinę, lub nie wiedzieli, bo zaiste nie było żadnej informacji w internecie..., zanim ukaże się publikacja z konferencji, która odbyła się dzisiaj w Muzeum Okręgowym: subiektywne i wyrywkowe szkice z wykładów: od dołu do góry:

Kazimierz Jałowczyk - Instytut Wzornictwa PK

- Sartre - fenomenologia wrażenia
- Bruno Schulz <--> Stanisław Ignacy Witkiewicz

Mikołaj Iwański filozof, doktorant Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu

- interaktywność a interpasywność: Piotr Piotrowski - pomniki ze względu na relację do odbiorcy można podzielić na te skupione wokół osi pamięci i osi wrażliwości. Pomniki upamiętniające zdejmują z nas brzemię pamiętania. Pomniki uwrażliwiające (np. niezrealizowany Oskar Hansen w Oświęcimiu) mają na celu wpływać na naszą życiową postawę.
- Slavoj Żiżek - przekleństwo fantazji... trauma warunkiem wspólnej tożsamości: wyparcie / negatywność / tożsamość,
- Leibnitz - zrywa z dyskusją, dokonuje systematyzacji: zamknięcia dyskursu na rzecz upowszechnienia filozofii (znika wyższość ucznia/adepta nad pismem),
- filozofia u zarania była kulturą sporu / dyskusji... pismo było obce filozofii. Platon: ezoteryka - wiedza wewnętrzna, egzoteryka - kształtuje aspiracje zewnętrzne. Jednia - ruch do jedności, Diada - ruch do wielości.
- MIT - nie ma miejsca w czasie, ale cały czas się dzieje.
- ślad pisemny - automatyzm... Sen jako dzieło sztuki - Jung - bo, nie da się zrozumieć, nie da się zapomnieć
- wspólna pamięć - jest czymść nieracjonalnym, dopuszcza sakralizację, idealizację..
- rzecz o anachoretach opisywanych przez Kazimierza Jałowczyka jako punkt wyjścia do rozważań

Daniel Kalinowski, Pomorska Akademia Pedagogiczna, Instytut Filologii Polskiej

- BEFORE the DONKEY LEAVES the HORSE ARRIVES
- Enso - koło doskonałości - mandala indyjska adoptowana przez tradycję chińską i japońską
- tylko w całkowitej pustce dokonuje się świecenie. Persymony - tylko 6 na pustym tle, bo 7-ego nie widać
- orchidea - powściągliwa elegancja
- chryzantema - chart ducha (bo kwitnie w zimnych jesiennych tygodniach)
- nie przywiązywać się ani do religii ani do rezultatów medytacji <-- buddismo - podejście do sztuki jako do aktu mistycznej kontemplacji, bezcelowe wzrastanie - Tao - droga jedności - taoizm, taoista, pisanie - forma medytacyjna - ISTOTA nie tkwi w słowach - mozna mówić całe życie i nie powiedzieć nic. Można całe życie milczeć i powiedzieć wszystko. Jacek Ojrzanowski - Dyrektor Instytutu Wzornictwa PK - projektant : obmyśla procesy użytkowe - struktura społeczna + system potrzeb --> standardyzacja
- komunikacja wizualna - hierarchizacja wartości kultury
- entropia - rozproszenie informacji
- komunikat determinowany przez kontekst
- komunikacja wizualna - właściwości sytuacji umysłowości ludzkiej
- Antonina Kłoskowska - kultura symboliczna i bezpośrednia
- architektura jako tekst kultury
- tylko 53% świata odbieramy wzrokowo (!)
- Claude Levi Strauss - otwartość na argumentację, skończoność: tekst kutltury okreśony przez jakość granic swojego przesłania
- tartuska szkoła semiotyki kultury

parking PRO i KONTRA

2009-12-13T07:03:00.000-08:00

Nie pozostając gołosłownym, chciałbym zaproponować publiczne zważenie argumentów za i przeciw budowie parkingu pod Rynkiem, abyśmy przynajmniej wiedzieli, czy jest nad czym dyskutować. Być może w wyniku tego bilansu okaże się, że pomysł jest:
- bez zarzutu (wpłynie wyłacznie pozytywnie na funkcjonowanie miasta)
- musi spełnić pewne sprecyzowane wymogi (bo diabeł tkwi w szczegółach)
- trzeba z niego zrezygnować (bo przeczy wizji rozwoju miasta)

Porponuję otwarcie listy argumentów za i przeciw parkingowi, która pozwoli nam wszystkim wyrobić sobie zdanie na ten istotny dla miasta temat. Dodawajcie, komentujcie. Będę aktualizował listę wraz z napływem nowej wiedzy:

argumenty ZA:
- zwiększenie podaży parkingów w centrum,
- umożliwienie wygodnego dojazdu samochodowego na Rynek,
- zapewnienie miejsc parkingowych w zamian za wyburzone garaże w kwartałach starego miasta,
- zrównanie obszaru rynku pod względem ilości miejsc parkingowych z centrum handlowym,
- tak robi się w miastach europejskich,
- odpowiednio skonstruowane partnerstwo publiczno prywatne, poparte konsekwentną polityką parkingową (wyłącznie płatne parkingi w centrum), może przynieść miastu dochód

argumenty PRZECIW:
- obecna ilość miejsc parkingowych w centrum jest w pełni wystarczająca. Parking to rozrzutność,
- wygenerowanie jeszcze większego ruchu samochodowego niż pieszego,
- polityka sprzyjania ruchowi samochodowemu zaprzecza ekonomice kompaktowości i jest antymiejska w myśl zasady: "jeśli wszędzie łatwo dojechać samochodem, nie warto mieszkać blisko siebie". W konsekwencji takiej polityki coraz więcej mieszkańców Koszalina będzie chciało mieszkać na obrzeżach miasta (i tam płacić podatki).
- taka polityka sprzyja zwiększaniu emisji spalin, którą Unia Europejska, a w niej Polska, zadeklarowała się radykalnie zmniejszać,
- niewspółmierność efektów społecznych do kosztów, pozorne podniesienie jakości życia,
- podziemie mogłoby służyć innym potrzebnym funkcjom społecznym oraz komercyjnym,
- zwiększanie dominacji samochodu nad innymi środkami komunikacji wbrew zasadom równoważenia rozwoju miast,
- podtrzymywanie przyzwyczajeń i samochodowej wygody, od których kraje zachodnie zdecydowały się odchodzić na rzecz różnorodnych form transportu,
- stworzenie wątpliwego dziedzictwa w postaci monofunkcyjnej struktury podziemnej,
- miejsca parkingowe zastępcze dla burzonych garaży mozna zapewnić na ich miejscu w ramach nowej zabudowy

Schemat pokazuje rozpraszanie zamieszkiwania poza promień ok. 3km od centrum. Realizowana poza nim zabudowa wyłącznie jednorodzinna skazuje mieszkańców na samochód. Koszalin (0,1 mln mieszkańców) po przyłączeniu sołectw Jamno i Łabusz zrówna się powierzchnią z Barceloną (1,5 mln mieszkańców).

Żródło mapy: www.maps.google.com

Przykłady można i należy mnożyć: podczas gdy USA borykają się z problemem opustoszałych, przerośniętych placów parkingowych, proponuje się przeznaczenie niemal połowy działki koszalińskiego aquapraku pod parking.. Wszyscy chcemy aquaparku, ale czy równocześnie znudziła się nam już idea Koszalin - zielone miasto? Przerośnięta podaż parkingowa może spowodować, że nadal wszyscy z Mielna do aquaparku będą jechać samochodem. Bardziej konsekwentna wydawałaby się polityka oparta o godne uwagi inwestycje takie jak pociąg do Mielna czy statek na mierzeję. Każdy turysta pakujący się do Mielna powinien mieć wbite do głowy, że do Koszalina dociera się na szynach lub wodą, potem bez problemu autobusem do: centrum, aquaparku, CH Forum, GH Emka.

Przyzwyczajenia

2009-12-11T08:15:00.000-08:00

a oto wiersz, zainspirowany spotkaniami dnia wczorajszego:

Przyzwyczailiśmy się. Nie trzeba nic zmieniać.

Przyzwyczailiśmy się do wygody samochodu.
Że dojeżdżamy od drzwi do drzwi, od punktu B do punktu A.
Że całe miasto jest parkingiem.
Nie trzeba nic zmieniać.

Przyzwyczailiśmy się do nijakiej architektury.
Do tandetnego budownictwa, które wstyd pokazywać gościom
i z którego śmieje się Polska.
Nie trzeba nic zmieniać.

Przyzwyczailiśmy się się do krzyku reklamy,
brzydkiej szaty graficznej, do wizualnej agresji.
Nie trzeba nic zmieniać.
Trzymajmy tak dalej,

powodzenia.

*(od jutra będą już tylko pozytywne i inspirujące posty :) )

Ciekawa wypowiedź potwierdzająca obawy wyrażone w wierszu.

obywatel samochód

2009-12-08T13:15:00.000-08:00

http://www.zyciewarszawy.pl/artykul/426348.html

W powyższym artykule mowa o przygotowaniach władz Warszawy do wprowadzenia opłat za wjazd do centrum. Tu nie ma znaczenia skala miasta. Centrum miasta powinno być dla ludzi. Nie dla samochodów.

W odpowiedzi na mój list o okrągłym stole dowiedziałem się, że priorytetem władz Koszalina jest budowa społeczeństwa obywatelskiego. Nadal nie potrafię zrozumieć jak ma służyć temu celowi budowa dwupoziomowego parkingu pod Rynkiem, który wygeneruje jeszcze większy ruch samochodowy w centrum. W konsekwencji tej decyzji, znacznie trudniejsze (infrastrukturalnie i mentalnie) będzie ograniczenie ruchu na ulicach Zwycięstwa i Młyńskiej, a tym samym oddali się wizja ich "uprzyjaźnienia" malowana przez władze.

Budowa parkingu to utrzymanie naszego uzależnienia od samochodu. Jeździmy już nawet po bułki do supermarketu oddalonego 500 metrów. W samochodzie nie buduje się obywatelskiego społeczeństwa.

dyplom obroniony

2009-12-06T15:53:00.000-08:00

Tak wygląda Rynek sprzyjający różnorodnym wydarzeniom.

Proces projektowy syntetycznie.

no i po koszalińsku będzie. czyli światowo. czyli niebiańsko. czyli ekologicznie.
miejska łąka.

w nocy też będzie bezpiecznie.

NIE PARKINGOWI pod Rynkiem

2009-11-29T12:06:00.001-08:00

Daliśmy się ponieść wygodzie podróżowania po mieście samochodem, robienia zakupów w centrach handlowych lokalizowanych poza śródmieściem kosztem własnego zdrowia i zdrowia relacji społecznych. Taki tryb życia reprezentuje według mnie dobitnie stan dzisiejszego społeczeństwa obywatelskiego: możliwość spotkania z obcym sprowadzona do minimum i spotkanie z różnorodną ofertą miasta sprowadzone do biernej obserwacji zza szyby rozpędzonego samochodu.

Spacer to nic złego. Rower i autobus również. Dlatego powinniśmy chronić serce naszego miasta przed całkowitą dominacją jednego, najbardziej przestrzeniochłonnego i nieekologicznego środka transportu. Samochód na ulicy aspirującej do miana "salonu miasta" powinien być luksusem lub koniecznością.

Transformacje jakościowe przestrzeni miejskich oparte o ograniczenie dostępności samochodowej przeprowadzone bezinwestycyjnie w miastach takich jak Groningen (NL), Horsens (DK), Schwedt (miasto partnerskie Koszalina), Świdnica, dowodzą skuteczności takich rozwiązań dla czynienia przestrzeni naszych miast przyjaznymi. Lokalny tranzyt wprowadzony do centrum Koszalina w latach 60-70-tych przy pomocy 4-pasmowych arterii odciął Rynek od miastotwórczych pierzei. Dzisiejszy poziom hałasu, niski poziom bezpieczeństwa, bariery utrudniające swobodne poruszanie się po centrum wykluczają jego konkurencyjność wobec centrów handlowych. Tranzyt można i należy przenieść na istniejący pierścień obwodnicy.

Jednocześnie, aby centrum i Rynek ponownie stały się w głowach mieszkańców szybko i naturalnie osiągalnym punktem, należy wprowadzić politykę priorytetyzacji komunikacji zbiorowej. Jest całkowitą anomalią sytuacja, w której budżet miasta dofinansowuje (2mln PLN?) potencjalnie dochodową spółkę jaką jest MZK. Polityka ta powinna dotyczyć przede wszystkim poprawienia oferty zgodnie z rzeczywistą podażą pasażerów (może w lepszej współpracy z technologiami komunikacji, internet, sms, itp) oraz modyfikacji linii tak aby linie na kierunku północ południe i wschód zachód przecinały się w centrum, tworząc dwa wygodne węzły przesiadkowe przy dworcu i na Rynku.

Ekspresja kulturowa a rozwój miasta

2009-11-26T19:20:00.000-08:00

Niniejszy tekst powstał na zamówienie w związku z debatą publiczną, która odbyła się w Koszalińskiej Bibliotece Publicznej 26.11.2009 : Czy w Koszalinie jest miejsce na sztukę nowoczesną? , która została zorganizowana we współpracy Redakcji Almanachu Kultury Koszalińskiej i Ryszarda Ziarkiewicza (kuratora sztuki, Galeria SCENA). Tekst wraz z materiałem ukazuje się dzięki uprzejmości Redaktor Almanachu, pani Małgorzaty Kołowskiej.

mówi się "tę reklamę"

Czym jest sztuka współczesna i nowoczesna?
Jest dochodzeniem prawdy o nas samych oraz o KSZTAŁTUJĄCYCH NAS współcześnie procesach i kontekstach.

wolność wypowiedzi. wizualnej również.

komunikacja ? wizualna

Jako architekta, interesują mnie w szczególności bardziej przyziemne procesy kształtowania przestrzeni miejskiej oraz towarzyszący im w demokratycznym ustroju najbliżej kontekst społeczny, który dla ułatwienia porządkuję w 4 sektory : [slajd] W instytucjach kultury widzę rolę współtworzenia związków pomiędzy tymi sektorami.
Jeden z badaczy pojęcia kreatywnego miasta – brytyjczyk Charles Landry podkreśla potrzebę docenienia

jazgot i coraz więcej kanarkowego

- Miejskiej kultury - Ekspresji wartości - Tożsamości
jako kluczowych dla możliwości reagowania na zmiany cywilizacyjne, które będą nas dosięgać niezależnie od tego, jak dobrze schowamy się w naszej prowincji. Objawiają się chociażby w nowych formach komunikacji (internet, reklama wielkoformatowa). Przede wszystkim jednak chodzi o zmiany w kulturze organizowania się – czyli kulturze współżycia w jednym mieście – dzisiaj tożsamej z kulturą demokracji, oznaczającą uczestnictwo w życiu miasta częściej niż tylko w trakcie wyborów lokalnych.

Konia z rzędem temu kto to wszystko chociaż raz przeczytał...

Ta kultura oznacza możliwość wolnej wypowiedzi i wymóg dochodzenia do trwałych rozwiązań miejskich na drodze zbiorowego konsensu. Warto podkreślić, że konsensus może oznaczać rozwiązania przełomowe i odważne, wychodzące od mniejszości również.

Główna przestzreń reklamy vs główna przestrzeń publiczna.

Tożsamość i identyfikacja z miastem buduje się poprzez uczestnictwo w jego życiu lub wręcz poprzez fizyczne kształtowanie tego miasta. Znany polski architekt Oskar Hansen dostarczył nam teorię Sturktur Oddziaływania Wizualnego, która w prosty sposób tłumaczy przełożenie istotnych dla ośrodków władzy wartości na zjawiska wizualne i przestrzenne. Dzisiaj, czy tego chcemy czy nie, w dużej części władzą jesteśmy my sami – użytkownicy miasta.

Naiwna architektura rezultatem braku jasnych wartości...

To, co widać za moimi plecami [slajdy] to dowód niskiej kultury komunikowania się mieszkańców Koszalina między sobą – wobec braku jakiejkolwiek kontroli społecznej nad tym co dzieje się w mieście, wynikajego z braku konsensu co do wartości, których mielibyśmy strzec – mamy obraz akceptowanej przez nas wszystkich przestrzennej anarchii. Często naiwny komunikat – czy to w postaci agresywnej kolorystyki, czy naiwnego budownictwa - świadczy o niskim poczuciu mocy komunikatów wizualnych.

Tymczasem, skromna architektura krzyczy w przestrzeni chyba z taką samą mocą jak kalejdoskop banerów i reklam (budynek BOŚ jest najmocniejszym akcentem w okolicy pomimo braku bogatej kolorystyki..).
Nienapotykające oporów przenoszenie wzorców z pobliskich wsi do miasta świadczy o braku różnorodnej, współczesnej oferty jakie to miasto – Koszalin - ma do zaoferowania swoim mieszkańcom.

Dla zapobieżenia temu pogarszaniu jakości przestrzeni miejskiej, nie dość jest postawić na samosprawczość organizowania się społeczeństwa w internecie – w postaci chaotycznych i anonimowych forów oraz indywidualnych stron internetowych. Muszą powstawać fizyczne miejsca, w których będziemy się kultury wyższej uczyć od siebie nawzajem i od odwiedzających miasto osób, i w ktorych będziemy mogli trafniej artykułować istotne dla nas współcześnie wartości.

Fasadowość budynków a la’ Dziki Zachód

Koszalińskie Centrum Sztuki Współczesnej, którego powstanie się postuluje powinno stać się nie tylko miejscem odwiedzanym od czasu do czasu przez mieszkańców. Równie ważne jest wytworzenie platformy, na której zawiązywać by się mogły nieformalne związki zarówno sektora publicznego ale i prywatnego i pozarządowego z animatorami i wykonawcami sztuki najnowszej. (źródło finansowania..)

Całe dzisiejsze spotkanie jest wg mnie zalążkiem szerszej publicznej debaty o tym, w jakim mieście chcemy żyć za 10, za 20 lat, która na razie być może toczy się, ale za zamkniętymi drzwiami pokojów ratusza. Do rozwinięcia tej debaty na całe miasto będą nam przydatne nie tylko antykwaryczne ślady przeszłości, ale również energia społeczna, którą poprzez podnoszenie świadomości może wyzwalać między innymi kultura/sztuka współczesna.

Czy odrodzi się sztuka współczesna?

Relacja ekspresji kulturowej do rozwoju miasta – to wyraz postawy jaką reprezentujemy jako mieszkańcy – żyjąc biernie w naszych wygodnych bastionach, bądź ucząc wypowiadania się na forum miejskim dla tworzenia wkładu w zbiorową świadomość miejsca – po to, by miasto jutra odpowiadało coraz pełniej naszym potrzebom jako współczesnego europejskiego społeczeństwa i by było wartością dodaną do naszego życia, nie tylko dzięki otaczającym lasom i Morzu, ale również dzięki temu, co tworzy je w środku, co jest częścią nas tu i dzisiaj, czego chyba wszyscy nie możemy się doczekać.

Okrągły Stół

2009-11-13T15:48:00.000-08:00

Koszalin, dn. 13.11.2009

Pan Mirosław Mikietyński

Prezydent Miasta Koszalin

DOTYCZY : Rynek i Demokracja

Szanowny Panie Prezydencie,

zagospodarowanie Rynku Staromiejskiego, najważniejsza inwestycja w mieście, będzie budować poczucie więzi obywatelskiej, istotnej m.in. dla rozwoju gospodarczego miasta. Nastąpi to w procesie negatywnym, lub pozytywnym. Forsowanie budowy parkingu pod Rynkiem sprzecznej ze Zintegrowanym Planem Rozwoju Transportu Publicznego Koszalina (DHV Polska, 2006); konkurs architektoniczny o warunkach i zasadach nie poddanych pod publiczną dyskusję, wywołują zniechęcenie, które przerodzi się w opór podczas fazy realizacyjnej. Tak nie powinno się dziać w mieście cieszącym się ustrojem demokratycznym.

Rozwiązania przestrzenne odpowiadające rzeczywistym potrzebom przyszłych użytkowników, muszą być określane na bazie dostępnej wiedzy uzyskiwanej w otwartym procesie angażującym, korzystając z dostępnych narzędzi, wszystkie strony zainteresowane projektem. Narzędzia Internetu drugiej generacji mogą doskonale wspierać przejrzystą komunikację społeczną tworzonych założeń.

Tradycyjny Okrągły Stół jest sprawdzonym narzędziem dochodzenia do kompro-misu w rozmaitych kwestiach. Należy podkreślić, iż kompromis nie oznacza rozwiązań umiarkowanych, lecz najlepiej dostosowane do współczesnych i przyszłych oczekiwań oraz możliwości. Dla zapewnienia pełnego pola widzenia problemu, uczestnikami stołu są z zasady przedstawiciele wszystkich zainteresowanych stron: urzędnicy, eksperci, działacze, mieszkańcy. Chciałbym zaproponować wzięcie pod uwagę możliwości dojścia do realizacji najlepszego pomysłu na zagospodarowanie Rynku w pełni demokratyczną drogą, jak na przykład ta przedstawiona powyżej.

Z wyrazami szacunku,

Gall Podlaszewski

Przestrzeń Demokracji

2009-10-30T13:57:00.000-07:00

zbliża się obrona. 16.11 wywieszka. 23.11 podanie harmonogramu. 30.11-12.11 sesja. Maszyna do robienia zdarzeń juz w hali montażowej. Rendery beda.

Proces nie ma zakończyć się na konkursie. Proces nie ma zakończyć się na obronie dyplomu. Proces to my. Zgodnie z mantrą Witkacego:

Nie dość jest istnieć po prostu.

Nierefleksyjnie, Biernie, Negatywnie.

Trzeba jeszcze istnienie swe zamanifestować wyraźniej

Na tle możliwej śmierci

I otaczającej nicości.

Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885-1939)

Wrocław miał swoją powódź, po której mieszkańcy poczuli wspólnego ducha. Przebudowa Rynku to doskonały czas by odnaleźć koszalinskiego.

pokonkursie

2009-10-30T12:51:00.000-07:00

Dobiega końca wystawa prac po konkursie na "Zagospodarowanie Rynku wraz z opracowaniem.. parkingu..." . Dziękuję Jarkowi Jankowskiemu za przypomnienie o podzieleniu się swoim zdaniem na temat. Dziękuję Piotrowi Pawłowskiemu, ktory tydzień temu zmobilizował mnie do zwerbalizowania swoich przemyśleń. Oto one w pigułce:

- założenia konkursowe:
Podaż samochodów rośnie wraz z podażą parkingów. Wizja władz dotycząca stworzenia centrum wypełnionego przyjaznymi pieszym przestrzeniami jest sprzeczna z polityką sprzyjania ruchowi samochodowemu. Miasta większe (np. Kraków) a także podobne wielkością do Koszalina, np. Świdnica, Horsens (Dania), Leuven (Belgia), Groningen (Holandia), Schwedt (Niemcy) zadbały o rozproszenie ruchu samochodowego dookoła ich centrów oraz o znaczące zastąpienie go bardziej przyjaznymi środkami transportu . Dzisiaj te właśnie centra tętnią życiem mocniej niż inne "łatwiej dostępne" miejsca.

- projekt konkursowy:
Kryterium ekonomiczne zastosowane w ocenie konkursu może nas sporo kosztować na etapie realizacji i po nim... powinniśmy przed etapem budowy dokładnie stwierdzić ile i jakich funkcji na rynku chcemy by rzeczywiście przemieniły dzisiejszy "plac bezczynności" w plac tętniący życiem. Jakie organizacje społeczne będą odpowiedzialne za animowanie na nim wydarzeń? Spróbujmy wspólnie dojść do odpowiedzi na pytanie co będzie tworzyć jakosć miejsca? jeden, dziesięć, trzydzieści procent zieleni? jakiej zieleni? . Tylko trawa i bratki, czy jeszcze "syfiące" lipy, lokalne brzozy, czy reprezentacyjne platany? fontanna - taka jak wcześniej, czy bardziej "metafizyczna", dotleniająca powietrze tak jak fantastyczny "Dotleniacz" Joanny Rajkowskiej w Warszawie. Jakie materiały chcielibyśmy mieć na rynku? Tylko zimny beton, czy może też ciepłe drewno kojarzące Rynek z niedalekim Morzem. Pamiętajmy że diabeł tkwi w szczegółach, które nie mogą być rozwiązane przez nie wiadomo kogo. Bo dzisiaj nie wiadomo kto ma odpowiadać za ostateczny projekt rynku, którym potem WSZYSCY będziemy żyć.

- epilog:
Nawet jeśli zrobimy parking, ale tnąc na wszystkich możliwych kosztach, zbudujemy sobie problem - bo ani nie będzie przyjemnie po nim chodzić kilkadziesiąt metrów do klatek schodowych (minimalne wysokości sufitów, las słupów) , ani nie będzie miło pachnieć na Rynku, nie mówiąc o powstających w dojazdowych uliczkach korkach np. przed i po koncercie na nowej scenie. Kiedy po 15 latach wszystkim znudzą się samochody, zaczną królować rowery i autobusy (tak jak w sąsiednich Niemczech, Danii, Szwecji i Finlandii), my będziemy mieli podziemny barak, którego ani na dyskotekę, ani na bibliotekę, ani na kawiarnię. no może na zawsze przydatne miejskie archiwum . ... Należy dołożyć starań i czasu by nasze WSPÓLNE pieniądze wydać na cel gwarantujący i generujący długotrwałą jakość.

Faworyzowane rozwiązania estetytczne, poprzez swoje wzmacnianie hierarchicznych podziałów społecznych budzą nienajlepsze skojarzenia.

Na łopatki rozłożyli mnie HaeSi. Kiedyś chyba śniło mi się, żeby w południowo-wschodnim rogu postawić nadajnik wysokości 101 metrów (zrównałby się z Górą Chełmską), którego sygnały byłoby widać znad morza. Koszalińskie wydarzenia mogłyby w ten bezpośredni sposób przyciągać turystów z plaży do miasta..

Demokracja a Architektura

2009-10-03T00:25:00.001-07:00

DEMOKRACJA to dialog
PRZESTRZEŃ MIEJSKA to część sfery publicznej
AKTOR to każdy z mieszkańców świadomy swojej roli

ŻYCIE POLITYCZNE MIASTA to artykułowanie i realizacja potrzeb przez aktorów.
PARTYCYPACJA SPOŁECZNA to udział mieszkańców w życiu politycznym miasta.
PROCES PLANISTYCZNY to wymiana wiedzy o przestrzeni pomiędzy aktorami.

ARCHITEKT to projektant przestrzeni pośredniczący w wymianie wiedzy
RATUSZ to przestrzeń demokracji przedstawicielskiej
CENTRUM MIEJSKIE to przestrzeń demokracji innowacyjnej

Aby móc zacząć mówić o demokracji, należy najpierw ujednolicić rozumienie tego pojęcia, ponieważ jego znaczenie zmieniało się w historii, a także zmienia się w każdej subiektywnej perspektywie. Można powiedzieć, że są różne demokracje, lub też że jest jedna demokracja widziana jako zmienny w czasie system.
We współczesnej debacie teoretyków demokracji, obok poszukiwania nowych modeli demokracji liberalnej opartej na systemie przedstwicielskim, można wyróżnić aprecjację demokracji bezpośredniej opartej o innowacyjne instytucje i bazującej na procesie społecznego uzgadniania , w zgodzie z zasadą wzrostu świadomości społecznej wraz z większą wolnością jednostek w samodecydowaniu.
W niniejszej pracy będącej esejem magisterskim, autor krótko analizuje warunki powstawania społeczeństwa obywatelskiego, a także rozważa problem skali demokracji uwarunkowany kontekstem przestrzennym, w którym każdy z nas żyje i który każdemu z nas w jakiś sposób doskwiera wywołując zainteresowanie sprawami dzielnicy lub miasta.
W ten sposób abstrakcyjne pojęcie demokracji zostaje związene z fizyczną przestrzenią, miejscem, w którym demokracja ma się realizować równolegle do przestrzeni społecznej i wirtualnej. W dalszych rozdziałach przedstawione zostaną rozważania na temat środków przestrzennych najlepiej realizujących idee demokracji w przestrzeni miejskiej.

1. Przestrzeń a społeczeństwo

2009-10-03T00:24:00.002-07:00

Architekci od początku powstawania miast wydają oceny na temat jego funkcjonowania, starają się proponować pro-rozwojowe rozwiązania. Stają się projektantami i planistami miejskimi. Praktyczna realizacja obiektów finansowanych ze środków publicznych wymaga szczególnej uwagi na szeroki kontekst społeczno-ekonomiczny miasta.
Nawrócenie architektów na postawy wrażliwe społecznie nasiliło się niedługo po II wojnie światowej i było widoczne podczas kongresu CIAM 8 w 1952 roku zatytułowanym The heart of the city . Przewodniczący John Sert postulował na nim powtórne wytworzenie „serc miast” tętniących życiem. Cały kongres poświecony był rozważaniom nad środkami architektonicznymi, dzięki którym przestrzeń miast ponownie stałaby się przyjazna ich mieszkańcom. Należypodkreślić, iż wtedy jeszcze przywiazywano najwięcej wagi do rozwiązań czysto kompozycyjnych i estetycznych, podczas gdy następne dekady przyniosły myślenie bardziej procesualne oparte strukturalnie o sieciową współpracę ludzi zgodnie z charakterem demokratycznego ustroju. O ile centralne planowanie odzwierciedla systemy autorytarne, o tyle odpowiednikiem planowania dla krajów demokratycznych jest sieciowość, równy dostęp do informacji, itd.
Olbrzymi rozwój miast, który na zasadach wolnorynkowych nasilił się jeszcze bardziej od czasu kongresu, znacznie utrudnił zadowalającą realizację tamtych postulatów . Po ponad półwieczu potrzeba odnowy środowiska miejskiego ponownie nasila się zarówno w manifestach architektów i architektów krajobrazu , pod postacią raportów pozabranżowych , jak w licznych inicjatywach obywatelskich .
Problem ma swoje źródło w skali globalnych przemian, determinujących rozwój miast ponad uwarunkowaniami wynikającymi z potrzeb lokalnych. Międzynarodowe Stowarzyszenie Planistów Miejskich i Regionalnych (ISOCARP) w kolejnym uaktualnieniu Międzynarodowego Manualu Praktyki Planistycznej (IMPP) przypomina priorytety wypracowane na podstawie analizy procesów rozwojowych miast krajów pierwszego i trzeciego świata:
- długofalowe planowanie wykorzystania i zarządzania zasobami,
- osiąganie celów planistycznych bez rozwoju gospodarczego,
- usprawnienie partycypacji społecznej i wdrażania jej wytycznych,
- wpływanie na politykę poprzez planowanie zorientowane mocniej na potrzeby publiczne,
- wykształcanie mocnej zawodowej etyki poprzez nieustającą samoocenę.
W Polsce, w przyjętej w grudniu 2008 aktualizacji do Strategii Rozwoju Kraju mającej ambicję kształtowania holistycznej polityki rozwoju społeczeństwa i państwa, zawarto propozycję uzupełnienia obszaru dotyczącego budowy sprawnego państwa oraz zintegrowanej wspólnoty społecznej i jej bezpieczeństwa o:
- uwzględnienie konieczności zapewnienia sprawnych, przejrzystych i przyjaznych obywatelowi instytucji publicznych;
- podkreślenie znaczenia wzrostu bezpieczeństwa indywidualnego;
- zwrócenie uwagi na rozwój edukacji obywatelskiej;
- wzmocnienie kwestii aktywności społecznej obywateli i zaufania społecznego;
- uwzględnienie wzmocnienia roli organizacji pozarządowych w procesie kształtowania mechanizmów rozwojowych.
W Polsce oraz innych krajach postkomunistycznych, zagadnienia społeczne wciąż nie są ściśle odnoszone do przestrzeni miejskiej tak, jakby związek przestrzeni i jej użytkowników dopiero przebijał się do szerszej świadomości. Być może dlatego, że system przepływu informacji pomiędzy zarządzającymi miastem i jego użytkownikami dopiero powoli wykształca się, nie przybrał jeszcze adekwatnych form, lub nie znajduje uznania u władz miejskich jako mało relewantny. „Dialog na poziomie minimum”. Można z pewnością powiedzieć, że lefebvre’owskie pytanie oraz jego parafrazy: Kto ma prawo do miasta? Do kogo należy miasto? Kto ponosi odpowiedzialność za jego stan? nie zostały jeszcze publicznie zadane na rodzimym gruncie.
Kiedy ludzie nie mogą kontrolować świata, skurczają świat do rozmiarów ich możliwości kontroli, mianowicie do najbliższego sąsiedztwa , lub jak można obserwować w kraju, do własnego mieszkania lub działki z domem jednorodzinnym. Poczucie sprawczości, możliwości wpływania na własne otoczenie – samodecydowanie - znacznie słabnie, lub wręcz zanika. Otaczająca przestrzeń zamiast dawać pole dla bogatych i częstych interakcji społecznych, a także zwyczajnej regenreacji sił witalnych staje się wroga lub po prostu nieobecna w naszych życiach. Niezadowalający poziom zagospodarowania przestrzeni (m.in. dominacja samochodów, brak infrastruktury służącej interakcjom społecznym, nieprzyjazne materiały, kiepska estetyka i wykonanie, itd.) odzwierciedla niskie wymagania społeczeństwa (wobec nieuświadomionych możliwości), ale jest też wynikiem samego sposobu gospodarowania przestrzenią (Jak to się dzieje że nasze otoczenie wygląda tak a nie inaczej ?) .
Kluczem do sukcesu jest zmiana sposobu sprawowania władzy. Zasadniczy motyw tej zmiany polega na tym, że to władze publiczne mają pełnić rolę służebną wobec społeczeństwa, a nie odwrotnie. „Miasto dla ludzi, nie ludzie dla miasta”, jak powiedział kiedyś Albert Einstein. Jak okaże się dalej, potrzebna jest refleksja zarówno po stronie zarządzających, jak i użytkowników miasta oraz równocześnie po stronie architektów .
Zasady progresywnego zarządzania miastem, a więc zgodnego ze zmieniającymi się globalnie uwarunkowaniami, a więc zarządzania, którego nadejścia wszyscy zdają się oczekiwać, zostały opisane już dwie dekady temu przez Davida Osborne’a i Teda Gaeblera w amerykańskim bestsellerze Rządzić inaczej- Jak duch przedsiębiorczości przekształca administrację publiczną. Niektóre z tych zasad to: 1. Władze aktywizujące – sterowanie zamiast wiosłowania. 2. Władze w rękach społeczności. Uwłaszczenie zamiast obsługiwania. 3. Władze konkurencyjne. Wprowadzenie zasady konkurencyności do systemu zarządzania. 4. Władze z poczuciem misji. Przekształcenie organizacji kierujących się przepisami. 9. Władze zdecentralizowane. Od hierarchizacji do współudziału i pracy zespołowej.
W The Creative cities Charles Landra opisuje suplementarne do powyższych warunki , jakie musi spełniać miasto , by odnieść sukces w dobie rosnącej konkurencyjności miast:
Docenienie miejskiej kultury, ekspresji wartości i tożsamości było kluczowe dla możliwości reagowania na zmiany (cywilizacyjne) – przede wszystkim w kulturze organizowania się. Oparcie perspektywy rozwoju o kulturę było kluczowe w umożliwieniu planowania miejskiego, zaś rozpoznanie faktu, iż nikt nie może przeprowadzić miejskiej zmiany sam było kluczowe dla pokonania przepaści pomiędzy dyscyplinami, instytucjami, oraz podejściami reprezentowanymi przez sektory publiczny, prywatny i woluntarystyczny. Musiały zostać wymyślone nowe formy działania. Sama współpraca międzywydziałowa w urzędzie nie potrafiła wyzwolić miejskiego potencjału. Niezależne sektory planowania, ekonomii, społeczne, edukacyjne i kulturalne nie nauczyły się wzajemnego wpływania na podstawowe założenia, sposoby działania i cele. Skuteczna polityka miejska wymaga zatem podejść kreatywnych, holistycznych, antycypujących i opartych na ludziach. Trwały sukces polega na rozwijaniu myślenia polityków i „agentów” miejskich.
Na podstawie cytowanego wcześniej IMPP można podjąć próbę usystematyzowania współczesnego procesu planistycznego z podziałem na sektory „aktorów” lub jak woli Landry „agentów” przestrzeni miejskiej . Każdy z tych sektorów w jakiś sposób użytkuje przestrzeń (w uproszczeniu np.: I – realizacja w niej celów politycznych, II – korzyści ekonomiczne, III – życie w przestrzeni, IV – zaspokojenie indywidualnych potrzeb).

Przytaczani powyżej badacze: Landry, Osbourne, Gaebler postulują zwiększenie efektywności zarządzania miejskiego poprzez rozszerzenie pola działania na zainteresowanych aktorów miejskich. Długotrwała przemiana jakościowa wymaga zaspokojenia potrzeb tych aktorów, a więc wymiany wiedzy w procesie kształtowania przestrzeni miejskiej. Dla wyzwolenia procesów kreatywnych wymagane są jednak różnorodne działania wychodzące poza przewidziane obecnym prawem procedury. Działania te zostaną przybliżone w rozdziale 1.5. Potrzeba współpracy tych aktorów dla skutecznej realizacji ustalonych celów publicznych odzwierciedla się w nowych definicjach demokracji :
Innowacje w Demokracji to "instytucje specjalnie wymyślone i powołane do życia w celu zwiększenia i pogłębienia uczestnictwa obywateli w procesie politycznego podejmowania decyzji". A dzieje się to głównie poprzez: bezpośrednie zaangażowanie obywateli, zamiast jednostronnej koncentracji na wybranych przedstawicielach; instytucjonalizację (wprowadzenie w życie) tych innowacji w proces strategicznego podejmowania decyzji, odchodzenie od korzystania z tradycyjnej instytucjonalnej infrastruktury współczesnej demokracji na rzecz nowoczesnych narzędzi komunikacji społecznej umożliwiających zaistnienie łańcucha reakcji:

„informacja  świadomość  aktywność obywatelska  rozwój jakościowy”

Uznanie zwykłego człowieka za podstawę systemu planowania i realizacji załóżeń miejskich ma swoje podstawy we współczesnych poszukiwaniach teorii urbanistyki. W Urban Dialectics Andy Merrifield z nadzieją wyczekuje powstania teorii urbanistyki nie stojącej w opozycji do zdrowego rozsądku czy codzienności życia, lokalnych mitów i plotek, ludzkiej omylności. [...] Powinna być promowana praktyka urbanistyczna w której prawdziwi ludzie – zwykli ludzie – powinni być na przedzie. Ludzie, którzy wielkimi i małymi czynami przemieniają świat, który rónież zmeinia ich.
Modyfikacja systemu planowania wymaga adaptacji (tam gdzie to możliwe) lub stworzenia nowej przestrzeni dla zaistnienia i wyzwolenia omawianych procesów tam, gdzie istniejąca przestrzeń nie stwarza odpowiednich warunków.
Musimy niezwłocznie zrozumieć, że nie żyjemy oddzielnie w świecie fizycznym i psychicznym – te dwie projekcje są całkowicie zlane w jedną egzystencjonalną rzeczywistość. Projektując i budujac fizyczne struktury, tworzymy jednocześnie i esencjonalnie struktury mentalne i rzeczywistości. Niestety, nie wytworzyliśmy jeszcze dość wrażliwości i narzędzi rozumienia interakcji pomiędzy naszymi zewnętrznymi i wewnętrznymi krajobrazami.
Juhani Palasmaa niezależnie od dotychczasowych dokonań nauki psychologii środowiskowej, odnosi się do naszej, jako projektantów, wrażliwości na oddziaływanie przestrzeni na człowieka.
Na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej podczas seminarium Teoria architektury pod kierunkiem prof. Lecha Kłosiewicza w dniu 26.11.2008 – autor poszukujący podobnych związków pomiędzy przestrzenią i aktywnością społeczną, dokonał eksperymentalnej prezentacji wstępnych założeń dyplomowych.

Rysunek 1 – sala zajęć w trakcie semestru. Uczestnictwo studentów ograniczone do indywidualnej pracy. Rysunek 2 – układ sali po przemeblowaniu z udziałem studentów – sprzyjający koncentracji na sprawach wspólnych. Zainicjowana sytuacja w uproszczony sposób wyjaśniła tezę o tym, że układ przestrzeni może mieć wpływ na stopień naszej aktywności społecznej. Na potwierdzenie – dyskusja seminaryjna po prezentacji trwała ponad pół godziny. Wcześniej do dyskusji nawet nie dochodziło. (wymiar społeczny projektowania miejskiego, rozdz.1.2.6)
Zrozumienie konsekwencji oddziaływania kreowanej przestrzeni podejmowane przez Palasmaa oznacza zarówno odpowiedzialność architekta przed usługo-dawczym społeczeństwem, jak i szansę świadomego wspomagania procesów kształtujących to społeczeństwo. Jeśli zatem jesteśmy świadomi mocy narzędzi jakie mamy do dyspozycji i ich znaczenia dla spodziewanych przemian, należy przyjrzeć się warunkom realizacji powyższych założeń w fizycznej przestrzeni miast.